Khi các cáo buộc gian lận thất bại trước tòa, nỗ lực tiếp theo chuyển sang thay đổi luật chơi chứ không phải chứng cứ.
Bài học từ năm 2020
Muốn hiểu điều gì có thể xảy ra vào tháng 11/2026, phải nhìn lại năm 2020. Khi thua cuộc, Tổng thống Trump gọi điện cho Ngoại trưởng bang Georgia yêu cầu ông tìm thêm 11.780 phiếu để đảo ngược kết quả. Hàng chục vụ kiện của phía ông sau đó đều thất bại, và nhiều tòa án — kể cả những thẩm phán do chính ông bổ nhiệm — đã bác bỏ cáo buộc gian lận bầu cử. Kết quả là một cuộc tấn công vào Điện Capitol ngày 6/1/2021. Bài học rút ra không phải là gian lận có tồn tại hay không, mà là: khi các cáo buộc thất bại trước tòa án, nỗ lực tiếp theo chuyển sang thay đổi luật chơi và bộ máy hành chính — thay vì chứng cứ.
Cơ chế đang được dựng lên cho 2026
Đó chính là điều đang diễn ra. Một dự thảo kế hoạch bầu cử dài 17 trang lưu hành trong các văn phòng Nhà Trắng và lãnh đạo Đảng Cộng hòa được cho là sẽ cấm phần lớn phiếu bầu qua thư trên toàn quốc và buộc 174 triệu cử tri đăng ký lại với giấy tờ chứng minh quốc tịch. Song song, một sắc lệnh hành pháp ký hồi tháng 3 yêu cầu chứng minh quốc tịch để đăng ký bầu cử liên bang và cho phép các cơ quan liên bang tra soát dữ liệu di trú để tìm gian lận cử tri — dù phần lớn sắc lệnh này đã bị tòa chặn. Đáng chú ý hơn, cơ quan an ninh mạng chịu trách nhiệm bảo vệ hạ tầng bầu cử đã bị thu hẹp: khoảng 1.000 nhân viên đã rời CISA, cắt gần một phần ba lực lượng, còn Bộ Tư pháp đã giải thể một đơn vị chuyên trách chống can thiệp bầu cử của Nga, Trung Quốc và Iran.
Ai kiểm soát, ai mất quyền
Các cơ quan lập pháp bang thân chính quyền đã tìm cách giành thêm quyền kiểm soát việc xác nhận kết quả bầu cử — công việc trước đây thường mang tính thủ tục, không có tính chính trị. Trong khi đó, một cuộc điều tra liên bang tại Fulton County, Georgia đã dẫn đến việc tịch thu khoảng 700 thùng phiếu bầu liên quan tới cuộc bầu cử 2020, với sự hiện diện trực tiếp của Giám đốc Tình báo Quốc gia. Những động thái này cho thấy quyền quyết định ai thắng, ai thua trong các cuộc bầu cử sít sao đang dần chuyển từ cử tri sang các cơ quan hành chính và tư pháp do chính quyền kiểm soát — điều đặc biệt quan trọng vì 18 ghế Hạ viện năm 2024 được quyết định bởi chưa tới 10.000 phiếu.
Phản ứng và điều cần theo dõi
Không phải mọi nỗ lực đều thành công. Khi lực lượng liên bang được điều đến Minnesota, một cuộc tổng đình công và diễu hành với hơn 75.000 người tham gia đã buộc chính quyền rút lực lượng khỏi thành phố — cho thấy phản ứng quần chúng vẫn có thể đảo ngược một quyết định hành pháp. Đảng Dân chủ cũng đã thành lập một bộ phận pháp lý mới để chuẩn bị cho các tranh chấp bầu cử sắp tới. Đây là hai điểm cần theo dõi trong những tháng tới: liệu các tòa án và phản ứng công luận có tiếp tục là rào cản hiệu quả, hay chính quyền sẽ tìm được cách né qua chúng như đã làm với một số sắc lệnh trước đó.
Điều cử tri có thể làm ngay
Bất kể những xáo trộn ở cấp liên bang, các cuộc bầu cử sơ bộ địa phương vẫn diễn ra theo lịch trình bình thường. Tại Milwaukee, ủy ban bầu cử đã thông báo thay đổi điểm bỏ phiếu cho hơn 2.700 cử tri tại bốn khu vực trước cuộc bầu cử sơ bộ ngày 11/8/2026, với hạn đăng ký cử tri là 22/7 và bỏ phiếu sớm bắt đầu từ 28/7. Với cử tri ở bất kỳ đâu, việc kiểm tra sớm địa điểm bỏ phiếu, hạn nộp phiếu qua thư và các mốc thời gian đăng ký là cách phòng vệ cụ thể nhất trước một môi trường bầu cử đang ngày càng bị tranh chấp ở cấp cao hơn.
Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.