Sách mới thách thức quan niệm hiện đại về sự gần gũi và phụ thuộc trong các mối quan hệ

NEW YORK – Nhiều người mong muốn có những mối quan hệ sâu sắc hơn nhưng lại không chắc chắn về mức độ gần gũi phù hợp. Lời khuyên về hẹn hò thường miêu tả sự thân mật như một trò đi trên dây, trong đó việc quá xa cách hay quá vồ vập đều bị xem là dấu hiệu tiêu cực.

Trong cuốn sách mới "The Balancing Act", nhà trị liệu Nedra Glover Tawwab thách thức những lầm tưởng phổ biến về kết nối. Bà cho rằng các kỹ năng quan trọng trong mối quan hệ chỉ có thể được học hỏi thông qua thực hành, không phải trong sự cô lập. Theo bà, việc ở một mình không giúp ta có kinh nghiệm giải quyết bất đồng hay thấu hiểu người khác.

Tawwab cũng khẳng định lại khái niệm "phụ thuộc". Bà cho rằng sự phụ thuộc lành mạnh, nơi một người có thể dựa vào hệ thống hỗ trợ, là cần thiết. Điều này đối lập với quan điểm văn hóa hiện đại vốn đề cao sự độc lập tuyệt đối. Bà chỉ ra rằng phong cách gắn bó của một người không phải là bất biến và có thể thay đổi tùy thuộc vào mối quan hệ. Bà khuyến khích mọi người nên tò mò về bản năng của mình thay vì hành động theo chúng một cách mù quáng.

Quan điểm của Nedra Glover Tawwab trong "The Balancing Act" là một sự phản biện cần thiết đối với văn hóa "liệu pháp tâm lý pop" (pop psychology) đang thịnh hành trên mạng xã hội. Trong những năm gần đây, các khái niệm như "phong cách gắn bó", "love-bombing" (dội bom tình yêu), hay "enmeshment" (vướng víu) đã được đơn giản hóa thành các nhãn dán và "cờ đỏ" (red flag) cứng nhắc. Điều này vô tình tạo ra một thế hệ người hẹn hò luôn lo lắng, phân tích quá mức và sợ hãi sự phụ thuộc, vốn là một phần tự nhiên của kết nối con người.

Phân tích của Tawwab không phủ nhận sự tồn tại của các mối quan hệ độc hại, nhưng nó mang lại một góc nhìn cân bằng hơn. Bà cho rằng sự độc lập cực đoan cũng là một rào cản đối với sự thân mật, cũng giống như sự phụ thuộc quá mức. Lập luận này thách thức trực diện hệ tư tưởng tự lực của phương Tây, vốn thường đánh đồng việc cần sự giúp đỡ với sự yếu đuối.

Sự nhấn mạnh vào việc kỹ năng quan hệ được hình thành qua trải nghiệm – kể cả trong các mối quan hệ không lãng mạn như với đồng nghiệp – cho thấy một cách tiếp cận thực tế hơn. Thay vì chờ đợi để trở nên "hoàn hảo" trong cô độc, con người được khuyến khích tham gia vào các tương tác xã hội như một hình thức rèn luyện. Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh xã hội ngày càng cô lập, nơi nhiều người tìm kiếm các quy tắc và công thức rõ ràng cho các mối quan hệ phức tạp của con người.

Các khái niệm tâm lý phương Tây như "ranh giới cá nhân" và "sự phụ thuộc lành mạnh" có thể tạo ra những cuộc đối thoại phức tạp trong các gia đình người Mỹ gốc Việt. Văn hóa truyền thống Việt Nam thường coi trọng sự gắn kết tập thể và sự hy sinh vì gia đình, những đặc điểm mà tâm lý học hiện đại có thể diễn giải là "enmeshment" (sự vướng víu, thiếu ranh giới). Đối với thế hệ trẻ, những ý tưởng của Tawwab có thể là công cụ hữu ích để khẳng định sự độc lập và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh theo tiêu chuẩn phương Tây. Tuy nhiên, điều này cũng có thể dẫn đến xung đột thế hệ, khi cha mẹ hoặc người lớn tuổi có thể xem việc đặt ra ranh giới là ích kỷ hoặc thiếu tôn trọng. Cuốn sách cung cấp một ngôn ngữ mới để thảo luận về các động lực này, nhưng việc áp dụng nó đòi hỏi sự nhạy cảm về văn hóa.