Bài phát biểu truyền hình dài 25 phút của Tổng thống Trump từ Phòng Đông của Tòa Bạch Ốc hôm thứ Năm không chỉ là một sự kiện chính trị nhất thời — nó chạm tới nhiều nhóm người khác nhau theo những cách rất khác nhau. Cử tri bình thường, đặc biệt là người mới nhập tịch hoặc thường trú nhân, có thể bị ảnh hưởng nếu các đề xuất về xác minh quốc tịch khi đăng ký bầu cử được thông qua. Các quan chức bầu cử địa phương, vốn đã chịu áp lực về an ninh mạng, phải xử lý thêm yêu cầu rà soát cử tri không phải công dân. Còn giới lập pháp — đặc biệt Đảng Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa — đang tranh cãi gay gắt về việc bài phát biểu này có ý nghĩa gì cho kỳ bầu cử giữa kỳ sắp tới.
Trong bài phát biểu, ông Trump tuyên bố hệ thống bầu cử Mỹ dễ bị 'gian lận và đánh cắp', đồng thời cho biết ông giải mật một số tài liệu tình báo mà ông nói cho thấy các lỗ hổng an ninh, bao gồm hoạt động ảnh hưởng của Trung Quốc, lo ngại về máy bỏ phiếu và tình trạng người không phải công dân có tên trong danh sách cử tri. Ông cáo buộc Trung Quốc thực hiện vụ xâm phạm dữ liệu bầu cử lớn nhất trong lịch sử, thu thập 220 triệu hồ sơ cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử 2020. Theo Courthouse News, một trong các tài liệu giải mật cho biết Bắc Kinh đã lấy dữ liệu đăng ký cử tri từ 18 tiểu bang, bao gồm tên, ngày sinh, địa chỉ và khuynh hướng đảng phái.
Tuy nhiên, chính bản báo cáo tình báo do chính quyền công bố hồi tháng 3/2021 — cũng là tài liệu ông Trump nhắc tới — không tìm thấy dấu hiệu nào cho thấy một tác nhân nước ngoài từng can thiệp vào khía cạnh kỹ thuật của quy trình bầu cử năm 2020. Courthouse News dẫn báo cáo này nói rõ Bắc Kinh không can thiệp vào hạ tầng bầu cử, việc kiểm phiếu hay truyền kết quả. Tòa Bạch Ốc cũng công bố một bản ghi chú riêng nhưng không đưa ra bằng chứng cho thấy Trung Quốc đã dùng dữ liệu đó để tác động cử tri hay kết quả bầu cử.
Ông Trump cũng nhắc đến tuyên bố rằng hơn 250.000 người không phải công dân đăng ký bầu cử bất hợp pháp tại California, Pennsylvania, New Jersey và Nevada, nhưng không cung cấp chi tiết cách tính ra con số này. Trong khi đó, các nghiên cứu độc lập từ trước tới nay cho thấy việc người không phải công dân thực sự đi bỏ phiếu là cực kỳ hiếm. Hệ thống rà soát cử tri SAVE của Bộ An ninh Nội địa (DHS) mà chính quyền vừa nâng cấp từng gắn nhãn sai công dân Mỹ thành người không phải công dân, theo phản ánh của LAist.
Chính báo cáo tình báo mà Tổng thống Trump viện dẫn lại không tìm thấy dấu hiệu can thiệp kỹ thuật nào vào bầu cử 2020.
Lịch sử: từ cáo buộc 2020 đến dự luật hiện tại
Câu chuyện này bắt nguồn từ năm 2020, khi ông Trump gọi điện cho Bộ trưởng Ngoại vụ Georgia yêu cầu tìm thêm 11.780 phiếu để đảo ngược kết quả bầu cử. Hàng chục vụ kiện sau đó của phía ông Trump đều thất bại, kể cả trước các thẩm phán do chính ông bổ nhiệm, và cuộc bạo loạn tại Điện Capitol nổ ra ngày 6/1/2021. Sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc, chính quyền đã cắt giảm nhân sự tại Cơ quan An ninh Mạng và Hạ tầng (CISA), khiến khoảng 1.000 nhân viên rời đi — tương đương một phần ba lực lượng — đồng thời chấm dứt tài trợ cho các trung tâm chia sẻ thông tin an ninh mạng bầu cử, theo Brennan Center. Một sắc lệnh hành pháp ký tháng 3/2025 yêu cầu chứng minh quốc tịch khi đăng ký bầu cử liên bang, nhưng phần lớn đã bị tòa chặn. Dự luật SAVE America Act — trọng tâm ông Trump kêu gọi trong bài phát biểu — đã qua Hạ viện nhưng vẫn thiếu phiếu ở Thượng viện.
Có phải điều bất thường?
So với các bài phát biểu truyền hình trước đây của ông Trump — như thông báo tấn công Iran vào tháng 6/2025 — theo VPM, đây là lần thứ hai trong nhiệm kỳ ông chọn khung giờ vàng để nói với toàn quốc, cho thấy mức độ ưu tiên cao mà ông đặt vào chủ đề này. Nhưng về nội dung, đây không phải lần đầu ông đưa ra cáo buộc gian lận bầu cử — ông đã lặp lại tuyên bố này liên tục từ năm 2020, dù nhiều tòa án và đánh giá độc lập đã bác bỏ. Theo PBS, các tòa án, giới chức bầu cử và các đánh giá độc lập đều không tìm thấy bằng chứng về gian lận quy mô lớn. Điều mới là việc chính quyền lần này gắn cáo buộc với tài liệu tình báo giải mật và hướng tới một dự luật cụ thể, thay vì chỉ là phát ngôn rời rạc — nhưng bản chất cáo buộc vẫn là sự lặp lại của những gì đã bị bác bỏ nhiều lần, theo Thượng nghị sĩ Mark Warner.
Phản ứng và điều cần theo dõi
Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cho rằng bài phát biểu là một cách để làm suy giảm niềm tin vào kỳ bầu cử giữa kỳ sắp tới. Ngược lại, Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Đảng Cộng hòa Joe Gruters kêu gọi thông qua luật an ninh bầu cử ngay sau bài phát biểu. Một số nghị sĩ Cộng hòa khác lại tỏ ra sốt ruột, kêu gọi ông Trump tập trung vào kinh tế hơn là vấn đề bầu cử, trong lúc tỷ lệ ủng hộ ông vẫn ở mức thấp của nhiệm kỳ thứ hai. Với người dân bình thường, điều đáng theo dõi không phải là các cáo buộc chưa được chứng minh, mà là liệu SAVE America Act — với yêu cầu chứng minh quốc tịch và giấy tờ tùy thân khi bỏ phiếu — có được Thượng viện thông qua hay không, vì điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách hàng chục triệu người Mỹ đăng ký và đi bầu trong các kỳ bầu cử tới.
Trump có đưa ra bằng chứng cụ thể về gian lận bầu cử 2020 không?
Không. Trong bài phát biểu, ông không nêu chi tiết cáo buộc gian lận phiếu quy mô lớn năm 2020 mà chỉ tập trung vào các lỗ hổng an ninh dữ liệu và người không phải công dân trên danh sách cử tri. Nhiều tòa án, kể cả những thẩm phán do ông bổ nhiệm, và các đánh giá tình báo độc lập trước đó đều đã bác bỏ các cáo buộc gian lận năm 2020 vì thiếu bằng chứng.
Trung Quốc có thực sự thay đổi kết quả bầu cử Mỹ không?
Không có bằng chứng cho điều này. Một báo cáo tình báo liên bang công bố năm 2021 khẳng định không có dấu hiệu Trung Quốc hay bất kỳ tác nhân nước ngoài nào can thiệp vào hạ tầng kỹ thuật, việc kiểm phiếu hay truyền kết quả bầu cử 2020. Tài liệu giải mật lần này cho thấy Trung Quốc thu thập dữ liệu cử tri, nhưng bản thân chính quyền cũng không cung cấp bằng chứng dữ liệu đó đã được dùng để tác động cử tri hay kết quả.
Người không phải công dân có bỏ phiếu bất hợp pháp phổ biến không?
Rất hiếm. Nhiều nghiên cứu độc lập từ nhiều năm qua đều cho thấy việc người không phải công dân thực sự đi bỏ phiếu là cực kỳ hiếm gặp. Tuyên bố của Tòa Bạch Ốc về hơn 250.000 người không phải công dân đăng ký bầu cử tại bốn tiểu bang chưa kèm phương pháp tính toán rõ ràng, và hệ thống rà soát của chính quyền từng gắn nhãn sai công dân Mỹ thành người không phải công dân.
SAVE America Act là gì và ai bị ảnh hưởng?
Đây là dự luật yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ chứng minh quốc tịch khi đăng ký bầu cử và giấy tờ tùy thân có ảnh khi đi bầu, đồng thời có thể hạn chế bỏ phiếu qua thư. Dự luật đã được Hạ viện thông qua nhưng chưa đủ phiếu tại Thượng viện. Nếu thành luật, nó sẽ ảnh hưởng đến cách hàng chục triệu cử tri Mỹ, bao gồm người mới nhập tịch, đăng ký và thực hiện quyền bầu cử.
Vì sao ông Trump chọn thời điểm này để nói về an ninh bầu cử?
Bài phát biểu diễn ra khi cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026 đang đến gần và khi tỷ lệ ủng hộ ông vẫn ở mức thấp. Phía chỉ trích, trong đó có lãnh đạo thiểu số Thượng viện, cho rằng đây là cách gieo nghi ngờ trước khi kết quả bầu cử được công bố. Phía ủng hộ, trong đó có lãnh đạo Đảng Cộng hòa toàn quốc, cho rằng đây là cơ hội để thúc đẩy luật an ninh bầu cử mà họ theo đuổi từ lâu.