Vụ 'đại cử tri giả' ở Nevada bị bác lần hai: vì sao luật chưa xử được ai?

Chuyện gì đã xảy ra, và tại sao lại quan trọng

Hôm 6/8/2026, Thẩm phán Mary Kay Holthus tại Clark County xóa bỏ tội danh giả mạo đối với sáu thành viên Đảng Cộng Hòa Nevada, đánh dấu lần thứ hai bà bác bỏ vụ án này. Sáu người bị cáo buộc đã ký giấy chứng nhận sai sự thật rằng Trump thắng Nevada năm 2020, dù Joe Biden đã thắng tiểu bang này hơn 30.000 phiếu. Với người dân bình thường, kết quả trước mắt là không ai bị kết án cho đến nay, và Tổng Chưởng lý Nevada Aaron Ford dự tính kháng cáo lên Tòa Tối cao tiểu bang. Nếu quy trình lặp lại như lần trước, việc kháng cáo có thể kéo dài hơn một năm nữa - nghĩa là gần bốn năm sau bầu cử 2020, vụ án vẫn chưa có hồi kết.

Holthus cho rằng công tố viên không đưa đủ chứng cứ về ý định lừa gạt giới chức, đồng thời chỉ trích cách trình bày chứng cứ trước đại hội thẩm. Theo Las Vegas Review-Journal, bà từng công khai nghi ngờ vụ án từ trước, nói rằng bà không tin các bị cáo có cơ hội thực sự trao phiếu đại cử tri cho Trump.

Lịch sử: từ một buổi lễ ở Carson City đến phòng xử án

Ngày 14/12/2020, sáu người - trong đó có Chủ tịch Đảng Cộng Hòa Nevada Michael McDonald và cựu Chủ tịch Đảng Cộng Hòa Clark County Jesse Law - tổ chức một buổi lễ mang tính biểu tượng bên ngoài Nghị viện tiểu bang, tự xưng là đại cử tri hợp pháp và đủ điều kiện của Nevada. Giấy tờ này sau đó được gửi đến nhiều giới chức, trong đó có một thẩm phán liên bang. Cuối năm 2023, một đại hội thẩm ở Nevada ra cáo trạng với hai tội hình sự: khai gian giấy tờ để nộp lưu và làm giả văn bản.

Vụ án từng bị bác một lần trước đó vì lý do khác hẳn. Tháng 6/2024, Holthus xóa bỏ vụ án vì cho rằng Clark County không phải nơi xét xử đúng thẩm quyền, do hành vi bị cáo buộc xảy ra ở miền Bắc Nevada. Tòa Tối cao Nevada sau đó đảo ngược quyết định này với phán quyết đồng thuận tuyệt đối, cho rằng vì một bộ hồ sơ được gửi tới và nhận tại Las Vegas, hành vi phạm tội chỉ hoàn tất khi tài liệu đến tay người nhận ở Clark County. Trump đã ân xá liên bang cho sáu người này chỉ vài ngày trước phán quyết đó, nhưng ân xá liên bang không có giá trị với tội danh cấp tiểu bang.

Một chi tiết then chốt nằm ở chính luật pháp: Nevada chưa từng có luật riêng cấm hành vi lập danh sách đại cử tri giả. Trong hai kỳ họp lập pháp gần đây, các nhà lập pháp cố sửa luật nhưng đều bị Thống đốc Joe Lombardo phủ quyết. Vì thiếu luật riêng, công tố viên phải viện dẫn hai tội danh chung - khai gian giấy tờ và làm giả văn bản - những tội danh mà Holthus cho rằng không khớp với hành vi bị cáo buộc.

Có phải chuyện hiếm gặp?

Nevada không đơn độc. Đây là một trong bảy tiểu bang chiến trường nơi các nhóm đại cử tri giả từng nộp giấy chứng nhận sai sự thật cho Trump năm 2020, cùng với Arizona, Georgia, Michigan, New Mexico, Pennsylvania và Wisconsin, theo NPR. Trong số này, các vụ truy tố tại Michigan và Georgia cũng đã bị tòa bác bỏ. Còn tại Arizona, vụ thứ ba bị dẹp, Tổng Chưởng lý Kris Mayes vừa tự rút đơn vào tháng 6/2026 để tránh một thời hạn tố tụng, với ý định đưa vụ án ra đại hội thẩm mới. Nhìn vào toàn cảnh, phần lớn các vụ án đại cử tri giả trên toàn quốc chưa đi được đến bản án hình sự cuối cùng; hầu hết vướng thủ tục, thẩm quyền xét xử hoặc thiếu luật cụ thể.

Điểm khác của Nevada là vụ án bị bác tới hai lần bởi cùng một thẩm phán, với hai lý do hoàn toàn khác nhau: lần đầu vì thẩm quyền xét xử, lần này vì thiếu chứng cứ về ý định lừa gạt. Điều đó khiến vụ Nevada trở thành minh chứng rõ cho một lỗ hổng pháp lý mà chính Ford từng công khai nhìn nhận khi ủng hộ dự luật mới nhằm cấm hành vi này một cách cụ thể.

Luật sư của một bị cáo, Richard Wright, chỉ trích quyết định kháng cáo, gọi đây là quyết định mang tính chính trị - đó là quan điểm riêng của phía bào chữa. Ford, người đang tranh cử Thống đốc Nevada, gọi phán quyết của Holthus là sai.