Georgia: Quốc gia Caucasus ở ngã tư Âu-Á, kẹt giữa tham vọng phương Tây và Nga

TBILISI – Georgia, một quốc gia có 3,9 triệu dân nằm ở giao điểm giữa Đông Âu và Tây Á, đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc kể từ tháng 10 năm 2024. Đất nước này có chung biên giới với Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, và Azerbaijan.

Lịch sử Georgia ghi nhận các vương quốc cổ đại, việc tiếp nhận Cơ đốc giáo vào đầu thế kỷ thứ tư, và sau đó bị sáp nhập vào Đế quốc Nga từ năm 1801. Sau Cách mạng Nga, Georgia có một thời gian ngắn độc lập trước khi bị Hồng quân sáp nhập vào năm 1921, trở thành một phần của Liên Xô.

Georgia tuyên bố ly khai khỏi Liên Xô vào tháng 4 năm 1991. Thập kỷ sau đó là giai đoạn bất ổn kinh tế và các cuộc chiến ly khai ở Abkhazia và Nam Ossetia. Sau Cách mạng Hoa hồng năm 2003, Georgia theo đuổi chính sách đối ngoại thân phương Tây, tìm cách gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và NATO.

Sự định hướng này đã làm xấu đi quan hệ với Nga, đỉnh điểm là cuộc chiến Nga-Georgia năm 2008 và việc Nga tiếp tục chiếm đóng một phần lãnh thổ của Georgia cho đến nay. Hiện tại, Georgia là ứng cử viên chính thức của EU.

Lưu ý của Saigon Sentinel:

Tiểu sử chính trị của Georgia là một trường hợp điển hình về một quốc gia 'tiền tuyến' trong cuộc đối đầu địa chính trị thời hậu Xô Viết. Quyết định xoay trục mạnh mẽ sang phương Tây sau năm 2003 là một thách thức trực tiếp đối với 'vùng ảnh hưởng' mà Moscow luôn tìm cách duy trì. Cuộc chiến năm 2008 chính là lằn ranh đỏ của Điện Kremlin, một thông điệp rõ ràng rằng tham vọng gia nhập NATO của Georgia sẽ phải trả giá đắt. Mô hình này, nơi một quốc gia nhỏ hơn bị trừng phạt vì các lựa chọn chính sách đối ngoại của mình, đã trở thành một kịch bản quen thuộc trong khu vực.

Tham vọng trở thành thành viên EU và NATO của Tbilisi hiện đang đối mặt với thực tế khắc nghiệt. Việc Nga chiếm đóng Abkhazia và Nam Ossetia khiến tư cách thành viên NATO gần như không thể, vì nó có nguy cơ kích hoạt Điều 5 về phòng thủ tập thể. Đối với EU, dù Georgia đã là ứng cử viên chính thức, cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc từ cuối năm 2024 sẽ là một trở ngại lớn. Brussels yêu cầu sự ổn định chính trị và tuân thủ các chuẩn mực dân chủ, và tình hình nội bộ hiện tại của Georgia có thể làm chậm hoặc thậm chí làm trật bánh quá trình gia nhập.

Về kinh tế, các cải cách sâu rộng đã tạo ra một môi trường kinh doanh được cho là tự do. Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị là một bóng ma thường trực. Bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải tính đến khả năng xung đột mới với Nga hoặc bất ổn chính trị trong nước. Sự thành công của Georgia không chỉ phụ thuộc vào cải cách nội bộ mà còn phụ thuộc vào 'thời tiết' địa chính trị toàn cầu, một yếu tố mà họ không thể kiểm soát.

Câu chuyện của Georgia không có tác động trực tiếp đến các vấn đề kinh doanh, thị thực hay kiều hối của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, ở góc độ văn hóa-lịch sử, cuộc đấu tranh của một quốc gia nhỏ hơn nhằm khẳng định chủ quyền và con đường phát triển riêng bên cạnh một nước láng giềng khổng lồ có thể tạo ra sự đồng cảm nhất định trong các cuộc thảo luận của cộng đồng hải ngoại về lịch sử Việt Nam.