Tòa án chặn chính quyền Trump cắt quỹ y tế các bang Dân chủ mà ông vừa ký duyệt

WASHINGTON – Một thẩm phán liên bang hôm thứ Năm đã ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn chặn nỗ lực của chính quyền Trump nhằm cắt giảm hơn 600 triệu USD tài trợ y tế công cộng cho California, Illinois, Colorado và Minnesota. Các bang này đều do đảng Dân chủ lãnh đạo.

Ngay sau khi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) thông báo về việc cắt giảm, tổng chưởng lý của bốn bang đã đệ đơn kiện. Thẩm phán Manish S. Shah cho rằng hành động này có thể xuất phát từ sự thù địch đối với các "thành phố trú ẩn".

Điều đáng chú ý là các khoản tài trợ này nằm trong dự luật ngân sách lưỡng đảng mà chính Tổng thống Trump đã ký thành luật chỉ vài tuần trước. Đây là một động thái lặp lại chiến thuật từ năm 2025, nhưng lần này nhắm vào các quỹ do chính ông phê duyệt.

Các quan chức y tế địa phương cho biết việc cắt giảm đột ngột gây nguy hiểm cho các dịch vụ thiết yếu, từ năng lực xét nghiệm các bệnh như Ebola ở Hạt Santa Clara, California, đến phòng chống HIV ở Chicago và giảm thiểu thương tích do súng ở Denver.

Vụ việc này không chỉ là một tranh chấp ngân sách đơn thuần. Nó cho thấy một chiến lược rõ ràng của chính quyền Trump trong nhiệm kỳ thứ hai: sử dụng ngân sách liên bang như một công cụ chính trị để gây áp lực lên các bang đối lập. Điểm leo thang đáng báo động nhất là việc chính quyền sẵn sàng cắt bỏ các khoản tài trợ mà chính họ vừa phê duyệt trong một dự luật được cả hai đảng thông qua. Điều này thể hiện sự coi thường quy trình lập pháp và quyền lực của Quốc hội.

Hành động này là một phép thử trực tiếp đối với nguyên tắc tam quyền phân lập. Nhánh hành pháp, thông qua Văn phòng Quản lý và Ngân sách (OMB), đang cố gắng chiếm đoạt "quyền lực túi tiền" vốn thuộc về nhánh lập pháp. Sự can thiệp nhanh chóng của tòa án cho thấy vai trò kiểm soát và cân bằng của nhánh tư pháp, nhưng đây mới chỉ là một lệnh cấm tạm thời. Cuộc chiến pháp lý và chính trị sẽ còn tiếp diễn.

Hệ quả sâu xa hơn là sự bất ổn nghiêm trọng cho các cơ quan y tế công cộng tiểu bang và địa phương. Họ không thể lập kế hoạch dài hạn khi nguồn vốn có thể bị thu hồi đột ngột vì lý do chính trị. Sự khó đoán này làm xói mòn nền tảng y tế công cộng và khả năng ứng phó với các cuộc khủng hoảng sức khỏe trong tương lai. Đây là một phần của mô hình đã xuất hiện từ năm 2025, cho thấy các quyết định ngân sách đang ngày càng bị chính trị hóa.

Việc cắt giảm ngân sách y tế công cộng ảnh hưởng trực tiếp đến các cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đặc biệt ở các tiểu bang có đông người Việt sinh sống như California. Hạt Santa Clara, một trong những nơi bị ảnh hưởng nặng nề và là nơi có cộng đồng người Việt lớn, đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Các dịch vụ y tế công cộng thiết yếu mà nhiều gia đình gốc Việt phụ thuộc vào có thể bị gián đoạn, gây ra rủi ro sức khỏe cho toàn cộng đồng.