Tòa Án Tối Cao Xóa Thuế Quan Trump, Tổng Thống Thề Áp Đòn Mới

Tòa Án Tối Cao Mỹ hôm thứ Sáu bác bỏ toàn bộ hệ thống thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump với tỷ lệ 6-3, phán quyết rằng việc tự ý áp thuế nhập khẩu là vi hiến vì quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội. Chánh án John Roberts viết rằng các Founding Fathers không trao bất kỳ quyền đánh thuế nào cho hành pháp. Trump phản ứng kịch liệt, gọi một số thẩm phán là "kẻ phản bội" và "chó bơi theo nước". Tuy nhiên ông ngay lập tức tuyên bố sẽ áp thuế toàn cầu 10% theo một đạo luật khác. Kho bạc Mỹ đã thu hơn 133 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu theo luật khẩn cấp trước phán quyết này.

Đây là cú đấm pháp lý lớn nhất mà Trump nhận kể từ khi tái đắc cử — và phản ứng của ông cho thấy ông không hề coi đây là dấu chấm hết.

Trước hết, hãy hiểu đúng bản chất của phán quyết. Tòa Tối Cao không nói Trump sai về chính sách thương mại. Đa số 6-3 chỉ nói đơn giản rằng: đây là việc của Quốc hội, không phải của Tổng thống. Luật IEEPA — Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 — không trao quyền áp thuế nhập khẩu. Chưa tổng thống nào dám diễn giải nó theo cách đó. Roberts thẳng thắn: không có tiền lệ thì không có quyền lực.

Nhưng Trump không ngồi yên. Ông ngay lập tức xoay sang luật thương mại khác — Section 232, Section 201, hay các cơ chế song phương. Những luật này cho phép áp thuế nhưng có giới hạn về tốc độ, quy mô và thời hạn. Ông nói sẽ "tính nhiều hơn trước" — và có lẽ ông không nói dối.

Về mặt kinh tế, câu hỏi nóng nhất ngay lúc này là: 133 tỷ USD tiền thuế đã thu có được hoàn lại không? Costco và hàng trăm doanh nghiệp khác đã xếp hàng tại các tòa cấp dưới để đòi tiền. Thẩm phán Kavanaugh trong phần bất đồng ý kiến thừa nhận thẳng rằng quá trình này sẽ là một "mớ hỗn độn". Với con số ước tính tác động 3 nghìn tỷ USD trong một thập kỷ, đây là vấn đề ngân sách khổng lồ — không chỉ là bài toán pháp lý.

Phản ứng của Trump với tòa án đáng được chú ý theo cách riêng. Ông bổ nhiệm ba trong số chín thẩm phán hiện tại. Vậy mà khi họ bỏ phiếu chống ông, ông lập tức đặt câu hỏi về "ảnh hưởng nước ngoài" — không kèm bằng chứng nào. Đây là leo thang đáng báo động: một tổng thống công khai tấn công tính hợp pháp của chính tòa án ông từng tự hào định hình.

Về Việt Nam, tác động trực tiếp là đáng kể. Trong hệ thống thuế quan "đối ứng" mà Trump áp tháng 4/2025, Việt Nam bị đánh thuế rất cao do thặng dư thương mại lớn với Mỹ. Nếu Trump chuyển sang áp thuế 10% toàn cầu theo luật mới — phổ áp hơn nhưng không cá nhân hóa như trước — Việt Nam có thể chịu mức thấp hơn so với kịch bản thuế đối ứng. Nhưng sự bất định chính sách vẫn là rủi ro số một cho các nhà sản xuất và xuất khẩu Việt Nam đang phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Chủ doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa gốc Việt tại Mỹ — đặc biệt những ai nhập đồ nội thất, hàng may mặc, thủy sản từ Việt Nam — sẽ theo dõi sát động thái thuế quan mới của Trump. Cộng đồng doanh nhân người Mỹ gốc Việt tại các bang như California và Texas đã chịu áp lực chi phí nhập khẩu tăng cao suốt năm 2025; phán quyết này mở ra khả năng đòi hoàn thuế nhưng quy trình pháp lý có thể kéo dài nhiều năm.