Nhà máy lọc nước biển Rosarito không phải là một dự án đơn lẻ — nó nằm giữa một làn sóng đầu tư hạ tầng nước trị giá hàng tỷ USD đang lan khắp vùng biên giới Mỹ-Mexico, từ Baja California đến Sonora và Arizona. Đây là tin tức đáng chú ý không chỉ vì tác động đến nguồn nước vùng San Diego, mà vì nó mở ra một thị trường việc làm cụ thể cho giới kỹ sư gốc Việt đang làm trong ngành hạ tầng, môi trường và xử lý nước tại California và Arizona.
Theo voiceofsandiego.org, công trình tại Rosarito có thể khởi công từ ngày 1/8 sau khi Mexico's National Water Commission bác bỏ toàn bộ hồ sơ dự thầu trong hai vòng đấu trước đó vì không đạt yêu cầu pháp lý, kỹ thuật hay tài chính. Ba liên doanh — trong đó có công ty Tây Ban Nha Acciona Agua Mexico, và một liên doanh có sự tham gia của công ty con thuộc tập đoàn Israel đang vận hành nhà máy Carlsbad — đang cạnh tranh ở vòng đấu thầu thứ ba, với mức giá dao động từ 306 đến 433 triệu USD. Ngân hàng Phát triển Bắc Mỹ đã cam kết cho Mexico vay tới 114 triệu USD để gia cố đường ống và trạm bơm phục vụ dự án này.
Mỗi dự án cỡ này cần hàng trăm vị trí kỹ sư — đúng lĩnh vực nhiều kỹ sư gốc Việt đang làm việc.
Vì sao đây là chuyện của kỹ sư gốc Việt
Rosarito không đứng một mình. Tại Arizona, hội đồng quản trị Cơ quan Tài trợ Hạ tầng Nước (WIFA) vừa thông qua tài trợ cho ít nhất hai, có thể ba dự án lọc nước biển tại California hoặc Mexico, với mục tiêu cấp nước sớm nhất vào năm 2028. Một trong các đề xuất, do liên minh ACCIONA-Fengate thực hiện, nhắm tới sản lượng 150.000 mẫu-Anh-foot nước mỗi năm tại Baja California vào năm 2034. Một đề xuất khác, tách biệt và lớn hơn nhiều, do công ty Israel IDE Technologies dẫn dắt, nhắm xây nhà máy lọc nước biển tại Puerto Peñasco cùng một đường ống dài 200 dặm dẫn nước về hồ chứa phía tây Phoenix — một kế hoạch trị giá 5,5 tỷ USD mà IDE nói có thể cấp nước cho tới 3 triệu hộ gia đình.
Mỗi dự án cỡ này cần hàng trăm vị trí kỹ sư dân dụng, kỹ sư môi trường, kỹ sư vận hành nhà máy thẩm thấu ngược (reverse osmosis) và chuyên viên quản lý dự án hạ tầng xuyên biên giới — đúng lĩnh vực mà một bộ phận không nhỏ kỹ sư gốc Việt tại Quận Cam, San Diego và Vùng Vịnh đã và đang làm việc cho các công ty tư vấn hạ tầng nước. IDE, đơn vị đang vận hành nhà máy Carlsbad ngay cạnh San Diego, tự nhận đã xây và vận hành 450 nhà máy lọc nước biển tại hơn 40 quốc gia — nghĩa là công ty này thường xuyên tuyển kỹ sư có kinh nghiệm ngay tại California cho các dự án mới ở Mexico và Arizona.
Bài học môi trường từ mô hình đã vận hành
Không phải mọi dự án lọc nước biển đều suôn sẻ về tài chính hay môi trường. Tại Los Cabos, một khu nghỉ dưỡng cao cấp có sân golf đã tận dụng nhà máy thẩm thấu ngược kết hợp năng lượng mặt trời để cấp nước uống cho toàn bộ khu dân cư và tưới sân cỏ bằng nước tái chế — một mô hình khép kín thường được nêu ra để chứng minh tính khả thi. Nhưng tại Arizona, đại diện chi nhánh Sierra Club đã cảnh báo rằng lọc nước biển tiêu tốn năng lượng lớn và tạo ra lượng nước muối đậm đặc (brine) đáng kể, trong khi một nghị sĩ tiểu bang ước tính giá nước có thể lên tới 3.000 USD mỗi mẫu-Anh-foot — cao hơn nhiều so với các nguồn nước truyền thống.
Điều cần theo dõi
Các kỹ sư và công ty tư vấn gốc Việt quan tâm tới lĩnh vực này nên theo dõi ba mốc: kết quả vòng đấu thầu thứ ba tại Rosarito, quyết định của hội đồng WIFA về đề xuất IDE tại Puerto Peñasco, và tiến độ giải ngân khoản vay từ Ngân hàng Phát triển Bắc Mỹ. Đây là những thời điểm các hợp đồng phụ, từ thiết kế đường ống tới giám sát xây dựng, sẽ được mở thầu — và là cơ hội thực tế, chứ không phải gián tiếp, cho những ai đang làm trong ngành kỹ thuật nước tại California và Arizona.