Đảo ngược 41.18: Vì sao một nghị viên từng đánh bại người tiền nhiệm nay xóa chính vùng cấm cắm trại ông ta lập ra

Năm năm trước, cảnh sát Los Angeles giải tỏa khu lều trại quanh hồ Echo Park Lake bằng một chiến dịch huy động khoảng 400 cảnh sát viên, theo tường thuật của boltsmag.org về chiến dịch năm 2021 do nghị viên đương nhiệm khi đó, ông Mitch O'Farrell, ra lệnh. Ông chính là người sau đó thua cuộc bầu cử trước Hugo Soto-Martinez, một nhà tổ chức công đoàn khi ấy còn chưa từng giữ chức vụ dân cử. Hôm thứ Ba, ngày 18/8/2026, chính ông Soto-Martinez đứng trước Hội đồng Thành phố Los Angeles để xóa bỏ những vùng cấm cắm trại mà người tiền nhiệm của ông từng thiết lập.

Hội đồng thành phố đã bỏ phiếu 10 trên 3 để thu hồi các vùng thi hành Điều 41.18 của bộ luật thành phố trong địa hạt của ông Soto-Martinez, bao gồm các gầm cầu ở Silver Lake, Echo Park và các cầu vượt trên xa lộ 101 ở Hollywood. Điều 41.18 cho phép các dân cử địa phương lập ra những khu vực cấm người vô gia cư ngồi, nằm, ngủ hoặc để đồ đạc trên vỉa hè và không gian công cộng. Theo The Eastsider LA, tổng cộng có 12 vùng cấm bị thu hồi, trải khắp East Hollywood, Echo Park, Glassell Park, Hollywood và Silver Lake. New York Post cho biết danh sách địa điểm được gỡ hạn chế còn bao gồm cả những công viên và không gian công cộng cụ thể như Barnsdall Art Park, Trung tâm Giải trí Hollywood và Trung tâm Cao niên Las Palmas, dù các khu vực quanh trường học và một cơ sở giữ trẻ vẫn giữ nguyên lệnh cấm.

Một canh bạc chính trị được tính toán bằng con số, không chỉ bằng khẩu hiệu

Điều khiến động thái này khác với một tuyên bố ý thức hệ thông thường là quy mô vận động phía sau nó. Theo The Eastsider LA, văn phòng ông Soto-Martinez đã gõ cửa hơn 2.250 nhà và gửi thư đến 10.000 cư dân trong khu vực bị ảnh hưởng, và trong số những người phản hồi, 96% ủng hộ hoặc không phản đối việc xóa bỏ các vùng cấm. Đây không phải nỗ lực đầu tiên đưa vùng 41.18 vào áp dụng, mà theo LAist, chính ông Soto-Martinez tin đây là lần đầu tiên một hội đồng thành phố chủ động rút lại — chứ không thiết lập thêm — loại vùng cấm này kể từ khi điều luật ra đời.

Căn cứ pháp lý cho quyết định này không hề mơ hồ. Một báo cáo năm 2023 của cơ quan phụ trách vấn đề vô gia cư hàng đầu của thành phố đã kết luận rằng Điều 41.18 không giữ được phần lớn khu vực sạch bóng lều trại và nhìn chung không hiệu quả trong việc kết nối người vô gia cư với nhà ở. Đây chính là lập luận cốt lõi mà nghị viên Nithya Raman — người đang tranh cử thị trưởng — cũng từng đưa ra: bà cho rằng Điều 41.18 chỉ đẩy lều trại sang khối phố khác chứ không giải quyết được gốc rễ vấn đề nhà ở.

Sau khi lệnh thu hồi có hiệu lực, người vô gia cư sẽ không còn bị phạt hay bắt giữ vì chiếm dụng các khu vực từng bị cấm, và biển báo nhận diện vùng cấm sẽ được gỡ bỏ, theo The Eastsider LA. Việc cắm trại trong công viên thành phố vẫn bị cấm theo một điều khoản khác của bộ luật, và quá trình thu hồi đòi hỏi phối hợp với văn phòng Cố vấn Lập pháp Trưởng của thành phố vì chưa từng có tiền lệ rút lại loại vùng cấm này trước đây.

Ba phiếu chống và một lời cáo buộc về sự công bằng giữa các cộng đồng

Ba nghị viên bỏ phiếu chống — Traci Park, Imelda Padilla và Monica Rodriguez — đại diện cho một luồng ý kiến khác trong chính hội đồng thành phố. Theo New York Post, bà Traci Park lập luận rằng thành phố đã chi hàng tỷ USD cho nhà ở và dịch vụ cho người vô gia cư, và cử tri của bà có quyền đòi hỏi điều gì đó đáp lại. Bà Imelda Padilla đưa ra một góc nhìn sắc hơn: bà cho rằng khủng hoảng vô gia cư đã gây tổn hại nặng nề cho các chủ nhà thuộc tầng lớp lao động, đặc biệt ở những cộng đồng da màu nơi người dân phải vất vả mới sở hữu được nhà, và bà không cho là công bằng khi họ không thể sử dụng sân trước nhà mình vì dòng người vô gia cư gia tăng.

Riêng bà Monica Rodriguez, đại diện phần lớn khu vực đông bắc Thung lũng San Fernando, khẳng định trong phiên họp rằng Điều 41.18 được lập ra để bảo vệ không gian công cộng cho các gia đình, chứ không phải như một giải pháp cho vấn đề vô gia cư — một sự phân biệt rất tinh tế nhưng mang tính then chốt: bà không tranh luận liệu điều luật có hiệu quả với người vô gia cư hay không, mà tranh luận rằng đó chưa bao giờ là mục đích của nó.

Sự chia rẽ này phản ánh đúng bản đồ chính trị mà boltsmag.org từng ghi nhận cách đây nhiều năm: Soto-Martinez, Raman và Eunisses Hernandez đều thắng cử bằng cách đánh bại các đương nhiệm, tất cả đều phản đối việc hình sự hóa tình trạng vô gia cư và ủng hộ mở rộng bảo vệ người thuê nhà cùng nhà ở giá phải chăng. Ba người này giờ đây tạo thành một khối cánh tả có sức nặng thực sự trong hội đồng thành phố, đủ để thay đổi chính sách ở quy mô địa hạt dù chưa đủ để áp đặt trên toàn thành phố.

Nghịch lý mà chính những người ủng hộ chính sách này khó giải thích

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện này không nằm ở cuộc bỏ phiếu ngày 18/8/2026, mà ở một mâu thuẫn nội tại mà báo chí địa phương đã phanh phui từ trước. Theo phân tích của LA Public Press dựa trên dữ liệu thành phố, chính ba nghị viên cánh tả này — Raman, Soto-Martinez và Hernandez — lại giám sát hàng trăm chiến dịch dọn dẹp CARE+ trong các cộng đồng vô gia cư thuộc địa hạt của họ, và số lượng chiến dịch này đã tăng mạnh từ năm 2024 sang 2025. Riêng địa hạt của ông Soto-Martinez ghi nhận 387 chiến dịch CARE+ trong năm 2025, còn địa hạt của bà Raman tăng tới 140% so với năm trước đó.

CARE+ là các đợt dọn dẹp toàn diện do đội vệ sinh thành phố thực hiện, buộc cư dân lều trại phải di chuyển đồ đạc theo lịch định sẵn, nếu không đồ đạc có nguy cơ bị vứt bỏ. Đây chính là dạng hoạt động mà cả ba nghị viên từng công khai chỉ trích trong các chiến dịch tranh cử của mình — ông Soto-Martinez từng cam kết cấm hẳn các đợt dọn dẹp kiểu này trong địa hạt của mình. Sự tương phản giữa lời hứa tranh cử và thực tế điều hành đặt ra câu hỏi liệu việc xóa bỏ Điều 41.18 có thực sự thay đổi cách người vô gia cư bị đối xử trên thực địa, hay chỉ đơn thuần chuyển từ một cơ chế cưỡng chế công khai — biển cấm, tiền phạt, bắt giữ — sang một cơ chế kín đáo hơn là các chiến dịch vệ sinh định kỳ.

Không khí chính trị rộng hơn: cử tri Los Angeles vẫn chưa quyết định mình muốn gì

Cuộc bỏ phiếu này diễn ra trong bối cảnh chính trị thành phố về vấn đề tội phạm và vô gia cư đang bị kéo về nhiều hướng cùng lúc. Sự tồn tại song song của hai xu hướng — một bên nới lỏng cưỡng chế ở cấp hội đồng thành phố, một bên đề xuất siết chặt bằng công cụ pháp lý ở cấp chưởng lý — cho thấy cử tri Los Angeles chưa hề đạt đồng thuận về cách giải quyết khủng hoảng vô gia cư, và các phe phái đang thử nghiệm những cách tiếp cận đối lập nhau trong cùng một thành phố.

Ông Soto-Martinez cũng không phải không chịu áp lực từ phía cử tri phản đối. Theo New York Post, khoảng một tuần trước khi ông tái đắc cử vào tháng 6/2026, khoảng 30 nhà hoạt động đã dàn dựng một cuộc giải tỏa lều trại giả ngay bên ngoài chung cư của ông ở khu East Hollywood, nhằm phản đối những gì họ cho là ông chưa hành động đủ quyết liệt để bảo vệ người vô gia cư. Điều đó cho thấy áp lực chính trị lên ông đến từ cả hai phía: những người muốn ông cứng rắn hơn với lều trại, và những người muốn ông tiến xa hơn trong việc dỡ bỏ hoàn toàn các công cụ cưỡng chế.

Vì sao chuyện này có ý nghĩa với người Mỹ gốc Việt ở Nam California

Các khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp — Silver Lake, Echo Park, East Hollywood, Glassell Park — không phải trung tâm cư dân gốc Việt lớn như Little Saigon ở Quận Cam, nhưng nhiều chủ tiệm và chủ nhà gốc Việt vẫn có mặt rải rác trong khu vực Đông Hollywood, nơi có mật độ doanh nghiệp nhỏ và nhà cho thuê cao. Với những người này, câu hỏi mà bà Padilla đặt ra — quyền sử dụng không gian trước nhà, trước tiệm — không phải chuyện trừu tượng. Đồng thời, với người Mỹ gốc Việt đang cân nhắc mua nhà lần đầu ở các khu vực giá còn tương đối dễ tiếp cận của thành phố Los Angeles, chính sách vô gia cư ở cấp địa hạt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản và cảm nhận an toàn khu phố, hai yếu tố vốn nặng ký trong quyết định an cư của nhiều gia đình gốc Việt vừa ổn định tài chính.

Rộng hơn, đây cũng là bài học về cách chính sách vô gia cư vận hành ở cấp địa phương tại Mỹ — một điều nhiều người mới định cư, kể cả người đang chuẩn bị từ Việt Nam sang, thường chưa quen: quyền quyết định vùng cấm cắm trại, lịch trình dọn dẹp lều trại, hay ngân sách nhà ở tạm thời đều nằm trong tay từng nghị viên địa hạt riêng lẻ, chứ không phải một chính sách thống nhất toàn thành phố. Điều đó nghĩa là chuyển từ khu này sang khu khác trong cùng một thành phố Los Angeles có thể đồng nghĩa với việc sống dưới những quy tắc hoàn toàn khác nhau về không gian công cộng.

Kết luận: xóa vùng cấm không đồng nghĩa với chấm dứt cưỡng chế

Việc hội đồng thành phố xóa bỏ 12 vùng cấm cắm trại trong địa hạt của ông Soto-Martinez là một bước ngoặt biểu tượng, đảo ngược trực tiếp di sản của người tiền nhiệm từng ra lệnh giải tỏa Echo Park Lake bằng vũ lực. Tuy nhiên, dữ liệu về các chiến dịch CARE+ cho thấy bức tranh phức tạp hơn nhiều so với khẩu hiệu chính trị hai chiều "cưỡng chế hay khoan dung". Nếu số liệu về CARE+ tiếp tục tăng trong địa hạt của chính những nghị viên đã xóa Điều 41.18, thì điều đang thay đổi có thể chỉ là công cụ pháp lý được dùng để can thiệp vào đời sống người vô gia cư, chứ chưa hẳn là mức độ can thiệp. Với văn phòng ông Soto-Martinez, đây là bằng chứng cho một cách tiếp cận lấy dịch vụ làm trọng tâm, được củng cố bằng con số vô gia cư đường phố giảm 40% trong ba năm qua theo thống kê mà văn phòng ông trích dẫn. Với những người phản đối như bà Rodriguez và bà Padilla, đây là sự bỏ rơi lợi ích của cư dân đã đóng thuế để đổi lấy không gian công cộng an toàn. Cả hai phía đều đang dùng cùng một bộ dữ liệu thành phố để bảo vệ hai kết luận trái ngược nhau, và đó chính là dấu hiệu cho thấy cuộc tranh luận về vô gia cư ở Los Angeles còn lâu mới đến hồi kết.

Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.