Đồng minh quân sự thân cận nhất của Tập Cận Bình bị điều tra, giới lãnh đạo quân đội Trung Quốc chao đảo

BẮC KINH – Tướng Trương Hựu Hiệp, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) và là đồng minh quân sự cấp cao nhất của Chủ tịch Tập Cận Bình, đang bị điều tra vì “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng”. Ông Trương chỉ đứng sau ông Tập trong cơ cấu chỉ huy quân đội.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc hôm thứ Bảy cũng thông báo Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu liên hợp CMC, ông Lưu Chấn Lập, cũng đang bị điều tra. Một bài xã luận trên tờ Quân Giải phóng Nhật báo cho rằng hai vị tướng đã “phản bội nghiêm trọng sự tin tưởng” của Đảng Cộng sản và CMC.

Tờ Wall Street Journal đưa tin ông Trương bị cáo buộc rò rỉ thông tin về chương trình vũ khí hạt nhân cho Mỹ và nhận hối lộ. Ông Trương, 75 tuổi, được giữ lại trong ban lãnh đạo quân sự quá tuổi nghỉ hưu thông thường, cho thấy mức độ tin cậy cao trước đây. Ông là một trong số ít sĩ quan cấp cao có kinh nghiệm chiến đấu thực tế, từng tham gia cuộc chiến biên giới năm 1979 với Việt Nam.

Vụ việc là diễn biến mới nhất trong chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng của ông Tập, vốn đã nhắm vào Lực lượng Tên lửa vào năm 2023 và thanh trừng tám tướng lĩnh cấp cao vào tháng 10 năm 2025.

Việc thanh trừng Trương Hựu Hiệp, người được xem là đồng minh quân sự trung thành và quyền lực nhất của Tập Cận Bình, cho thấy sự bất ổn sâu sắc trong nội bộ Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA). Đây không chỉ là một vụ chống tham nhũng đơn thuần; nó đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về khả năng phán đoán của chính ông Tập và sự rạn nứt trong vòng tròn quyền lực thân cận nhất của ông.

Trong số bảy thành viên được bổ nhiệm vào Quân ủy Trung ương năm 2022, giờ đây chỉ còn lại ông Tập và quan chức chống tham nhũng là chưa bị ảnh hưởng. Điều này cho thấy một cuộc thanh trừng có hệ thống, tạo ra một môi trường sợ hãi và thiếu tin tưởng, có nguy cơ làm tê liệt khả năng ra quyết định của giới chỉ huy quân sự, đặc biệt trong các tình huống khủng hoảng tiềm tàng như ở eo biển Đài Loan hay Biển Đông.

Đối với các nhà quan sát khu vực, việc loại bỏ ông Trương có một ý nghĩa đặc biệt: ông là một trong số rất ít tướng lĩnh cấp cao còn lại có kinh nghiệm chiến đấu thực tế, trực tiếp tham gia các cuộc chiến biên giới với Việt Nam vào năm 1979 và 1984. Kinh nghiệm này được cho là đã định hình quan điểm của ông về sự cần thiết phải hiện đại hóa quân đội và mang lại một cái nhìn thực tế về cái giá của chiến tranh. Việc loại bỏ một tiếng nói có kinh nghiệm như vậy có thể khiến giới lãnh đạo PLA còn lại trở nên thiếu thực tế hơn trong việc đánh giá các rủi ro của một cuộc xung đột vũ trang. Tình trạng hỗn loạn nội bộ của PLA có thể tạm thời làm giảm các hành vi gây hấn, nhưng một ban lãnh đạo bất an cũng có thể trở nên khó đoán hơn.

Đối với nhiều người trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là thế hệ lớn tuổi, thông tin một tướng lĩnh cấp cao của Trung Quốc từng tham chiến trong cuộc chiến biên giới 1979 bị thất sủng là một lời nhắc nhở về lịch sử. Cuộc chiến đó là một sự kiện quan trọng, định hình thái độ cảnh giác đối với Trung Quốc trong cộng đồng. Tin tức này khơi lại ký ức về một chương xung đột thường bị lãng quên trong các tường thuật của phương Tây.