Tòa Án Mỹ Mở Đường Cho Luật Yêu Cầu Treo Mười Điều Răn Tại Trường Học Louisiana

Một tòa phúc thẩm Hoa Kỳ đã dỡ bỏ lệnh chặn đối với một đạo luật của Louisiana, cho phép luật này có hiệu lực. Luật này yêu cầu các lớp học công lập phải treo Mười Điều Răn trên các tấm áp phích lớn.

Tòa Phúc Thẩm Khu Vực Số 5 đã bỏ phiếu với tỷ lệ 12-6 để đảo ngược quyết định của tòa cấp dưới ban hành năm 2024. Trong phán quyết công bố hôm thứ Sáu, tòa cho rằng còn quá sớm để đưa ra kết luận về tính hợp hiến của luật.

Lý do được đưa ra là vì chưa rõ các trường sẽ trưng bày văn bản tôn giáo này nổi bật đến mức nào, hay liệu giáo viên có đề cập đến nó trong giờ học hay không. Tòa cũng lưu ý chưa có thông tin về việc liệu các văn bản khác như Hiệp ước Mayflower hay Tuyên ngôn Độc lập có được trưng bày cùng hay không.

Phe phản đối, bao gồm sáu thẩm phán, cho rằng luật này rõ ràng vi phạm hiến pháp khi ép buộc trẻ em phải tiếp xúc với tôn giáo do chính phủ bảo trợ. Thống đốc Đảng Cộng hòa Jeff Landry đã hoan nghênh phán quyết, trong khi ACLU tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến pháp lý. Các luật tương tự cũng đang được tranh cãi ở Arkansas và Texas.

Phán quyết của Tòa Phúc Thẩm Khu Vực Số 5 không chỉ là một vấn đề pháp lý đơn lẻ mà là một diễn biến quan trọng trong cuộc chiến văn hóa đang diễn ra tại Mỹ. Việc tòa án này, vốn được biết đến là một trong những tòa phúc thẩm bảo thủ nhất nước, chọn cách "trì hoãn" phán quyết về tính hợp hiến cho thấy một chiến lược pháp lý tinh vi. Bằng cách cho rằng chưa có đủ bằng chứng thực tế về cách luật được thi hành, tòa đã tạo ra một con đường để luật có hiệu lực mà không cần đối đầu trực diện ngay lập tức với án lệ năm 1980 của Tối Cao Pháp Viện (vụ Stone v. Graham), vốn đã tuyên một luật tương tự là vi hiến.

Động thái này chuyển gánh nặng pháp lý sang cho các bên phản đối. Thay vì có thể chặn đứng toàn bộ đạo luật, giờ đây họ có thể sẽ phải khởi kiện từng học khu hoặc từng trường một, một quá trình tốn kém và phức tạp mà một tổ chức đã gọi là "trò chơi đập chuột hiến pháp" (constitutional whack-a-mole). Đây được xem là một thắng lợi chiến thuật cho các nhà lập pháp Cộng hòa và các nhóm tôn giáo bảo thủ, những người đang thúc đẩy việc đưa tôn giáo trở lại không gian công cộng, đặc biệt là trường học.

Quyết định này cũng phản ánh sự thay đổi trong hệ thống tư pháp liên bang dưới ảnh hưởng của các vị thẩm phán do Đảng Cộng hòa, đặc biệt là cựu Tổng thống Trump, bổ nhiệm. Vụ việc này gần như chắc chắn sẽ được kháng cáo và có khả năng cao sẽ được đưa lên Tối Cao Pháp Viện. Tại đó, với đa số thẩm phán bảo thủ, kết quả cuối cùng có thể định hình lại sự hiểu biết về Tu chính án thứ nhất và nguyên tắc tách biệt nhà thờ và nhà nước ở Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đạo luật này chạm đến các vấn đề nhạy cảm về tôn giáo và giáo dục công. Cộng đồng không đồng nhất về tín ngưỡng; có một bộ phận lớn theo Công giáo có thể ủng hộ việc hiển thị các giá trị tôn giáo truyền thống, trong khi nhiều người theo Phật giáo hoặc không theo tôn giáo nào lại lo ngại về việc một tôn giáo cụ thể được nhà nước ưu ái trong môi trường học đường. Các bậc phụ huynh sẽ phải đối mặt với câu hỏi về việc con em mình tiếp xúc với những thông điệp tôn giáo nào tại trường. Vấn đề này có thể tạo ra sự chia rẽ trong cộng đồng, phản ánh cuộc tranh luận văn hóa lớn hơn đang diễn ra trên toàn nước Mỹ.