Tòa án Mỹ ra lệnh cho chính quyền Trump đưa người di cư Venezuela bị trục xuất trái phép quay lại

WASHINGTON – Một thẩm phán liên bang hôm thứ Năm đã ra lệnh cho chính quyền của Tổng thống Trump tạo điều kiện cho một số người di cư Venezuela quay trở lại Hoa Kỳ. Thẩm phán cho rằng họ đã bị trục xuất trái phép đến một nhà tù ở El Salvador vào năm ngoái theo Đạo luật Kẻ thù Ngoại lai.

Thẩm phán Quận James Boasberg cho biết số lượng người Venezuela muốn quay lại Mỹ để tiếp tục các vụ kiện pháp lý có thể sẽ nhỏ. Ông cũng xác nhận họ sẽ bị tạm giữ di trú khi đến nơi.

Ông Boasberg phán quyết vào tháng 12 rằng chính quyền đã từ chối quyền tố tụng hợp pháp của 137 người Venezuela. Họ bị trục xuất vào tháng 3 năm ngoái với cáo buộc là thành viên băng đảng Tren de Aragua.

Lee Gelernt, một luật sư của ACLU đại diện cho những người di cư, nói rằng những người này đã phải chịu đựng sự lạm dụng tàn bạo. Ông cho rằng phán quyết của tòa là bước đầu tiên quan trọng để cho họ cơ hội trình bày vụ việc.

Lệnh này yêu cầu chính phủ tạo điều kiện cho những người muốn trở về từ các nước thứ ba và phải trả chi phí đi lại. Lệnh không áp dụng cho những người hiện đang ở Venezuela do căng thẳng ngoại giao. Chính phủ cũng phải nỗ lực để lấy lại hộ chiếu và giấy tờ tùy thân của họ đã được chuyển đến El Salvador.

Phán quyết của Thẩm phán Boasberg là một ví dụ điển hình về sự kiểm soát và cân bằng quyền lực giữa ngành tư pháp và hành pháp tại Hoa Kỳ. Việc sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ, cáo buộc chính phủ "phớt lờ" tòa án và có hành vi vi phạm "trắng trợn" quyền tố tụng của người bị trục xuất, cho thấy sự sẵn sàng của tòa án trong việc thách thức các chính sách di trú cứng rắn của chính quyền Tổng thống Trump.

Đáng chú ý là việc chính quyền đã dựa vào Đạo luật Kẻ thù Ngoại lai (Alien Enemies Act), một đạo luật từ thời chiến tranh, để trục xuất nhanh các cá nhân mà không qua quy trình xét xử thông thường. Đây là một chiến thuật pháp lý gây tranh cãi, cho thấy nỗ lực của nhánh hành pháp trong việc tìm kiếm mọi công cụ có thể để thực thi một chương trình nghị sự nghiêm ngặt về nhập cư. Phản ứng của tòa án trong trường hợp này nhấn mạnh rằng ngay cả các quyền hạn thời chiến cũng có giới hạn và phải tuân thủ các yêu cầu hiến pháp cơ bản về thủ tục pháp lý (due process).

Tuy nhiên, tác động thực tế của phán quyết có thể bị hạn chế. Chính thẩm phán cũng thừa nhận rằng số người thực sự muốn quay lại có thể "rất nhỏ, nếu không muốn nói là bằng không". Do đó, chiến thắng này mang nhiều ý nghĩa về mặt nguyên tắc và pháp lý hơn là tạo ra một làn sóng người di cư quay trở lại. Nó thiết lập một tiền lệ quan trọng rằng chính phủ không thể đơn giản trục xuất các cá nhân để tránh né sự giám sát của tòa án và sau đó từ chối mọi biện pháp khắc phục. Vụ việc khẳng định rằng các biện pháp khắc phục hậu quả là cần thiết, ngay cả khi chúng phức tạp về mặt hậu cần và ngoại giao.

Vụ việc không liên quan trực tiếp đến cộng đồng người Việt, nhưng các phán quyết về quyền thủ tục pháp lý (due process) cho người nhập cư luôn được các cộng đồng di dân tại Mỹ, bao gồm cả người gốc Việt, quan tâm theo dõi.