Trump tại Davos: Căng thẳng với đồng minh leo thang vì Greenland và trật tự thế giới

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Tổng thống Trump đã tái khẳng định mong muốn sở hữu Greenland nhưng tuyên bố sẽ không dùng vũ lực. Tuy nhiên, các phát biểu của ông tiếp tục gây rúng động các đồng minh của Hoa Kỳ. Ông Trump sau đó tuyên bố trên mạng xã hội rằng đã có một "khuôn khổ cho thỏa thuận tương lai" về Greenland và toàn bộ Vùng Bắc Cực. Sự việc này phản ánh mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và các đối tác lâu năm. Thủ tướng Canada, Justin Trudeau, đã có bài phát biểu chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng trật tự thế giới do Mỹ xây dựng đang sụp đổ. Ông Trudeau cũng vừa ký một thỏa thuận kinh tế với Trung Quốc, gọi Bắc Kinh là đối tác đáng tin cậy hơn Mỹ trong bối cảnh căng thẳng thương mại. Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng chỉ trích cách tiếp cận của ông Trump. Ông Trump bác bỏ giá trị của các liên minh như NATO, cho rằng Hoa Kỳ chưa bao giờ nhận được gì, một tuyên bố bị thực tế lịch sử phản bác. Các nhà phân tích cho rằng chính sách "Nước Mỹ trên hết" của ông đang phá hủy trật tự thế giới tự do do chính Mỹ tạo ra.

Vụ việc Greenland không phải là một đòi hỏi bất chợt mà là triệu chứng rõ nhất của sự thay đổi kiến tạo trong chính sách đối ngoại Hoa Kỳ dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Saigon Sentinel nhận thấy đây là sự đoạn tuyệt hoàn toàn với truyền thống ngoại giao lưỡng đảng kéo dài gần 80 năm qua, vốn dựa trên các liên minh quân sự và thương mại tự do. Lập luận của ông Trump rằng các đồng minh là gánh nặng và các thể chế quốc tế cản trở hành động của Mỹ đang được hiện thực hóa thành chính sách.

Điều đáng chú ý là sự chuyển dịch từ chủ nghĩa biệt lập tương đối trong nhiệm kỳ đầu sang một chủ nghĩa đơn phương hiếu chiến hơn. Thay vì chỉ rút lui khỏi các xung đột, Washington giờ đây sẵn sàng sử dụng các đòn bẩy quân sự và kinh tế một cách quyết liệt để đạt được mục tiêu, ngay cả với các đồng minh thân cận nhất như Đan Mạch hay Canada. Việc Canada tìm đến Trung Quốc cho một thỏa thuận xe điện ngay sau khi bị Mỹ áp thuế cho thấy các đồng minh không còn ngồi yên chờ đợi. Họ đang chủ động đa dạng hóa quan hệ, tạo ra một môi trường địa chính trị phân mảnh hơn, nơi lòng trung thành truyền thống bị xói mòn và các khối quyền lực mới có thể hình thành. Trật tự thế giới do Mỹ thống trị thực sự đang kết thúc, không phải vì Mỹ suy yếu về vật chất, mà vì chính Mỹ đã quyết định từ bỏ vai trò lãnh đạo của mình.

Chính sách đối ngoại ở cấp độ vĩ mô này không có tác động trực tiếp và tức thời đến các vấn đề cụ thể hàng ngày của cộng đồng người Mỹ gốc Việt như kinh doanh nhỏ, chuyển tiền, hay thủ tục thị thực. Tuy nhiên, sự bất ổn trong các liên minh toàn cầu có thể tạo ra những thay đổi kinh tế khó lường về lâu dài, ảnh hưởng gián tiếp đến môi trường kinh doanh chung.