Trump tập hợp các nhà lãnh đạo tại Washington cho 'Hội đồng Hòa bình' mới

WASHINGTON – Một nhóm các nhà lãnh đạo và đặc phái viên từ nhiều quốc gia, phần lớn bị xem là chuyên chế, đang đến Washington để tham dự cuộc họp đầu tiên của 'Hội đồng Hòa bình' do Donald Trump thành lập. Ban đầu được tạo ra để thực thi tầm nhìn của ông Trump cho tương lai Dải Gaza, cơ quan này đã được mở rộng và được ông gọi là “cơ quan quốc tế quan trọng nhất trong lịch sử”.

Các cường quốc và đồng minh truyền thống của Hoa Kỳ lo ngại cơ quan do Mỹ dẫn đầu này là một nỗ lực nhằm qua mặt Liên Hợp Quốc và thay thế bằng một câu lạc bộ thành viên trả phí, hoạt động theo ý muốn của một cá nhân. Hiện chưa rõ có bao nhiêu trong số hơn 20 thành viên sẽ tham dự cuộc họp. Một số chính phủ, bao gồm Ý và Hy Lạp, cử quan sát viên.

Nhiều quốc gia thành viên sáng lập là các chế độ quân sự hoặc độc tài. Tổ chức giám sát Freedom House xếp hạng nhiều quốc gia thành viên này ở mức 'Không tự do', bao gồm Ai Cập (18/100), Thổ Nhĩ Kỳ (33/100), Campuchia (23/100), và Kazakhstan (23/100). Các thành viên khác như Indonesia và Pakistan được xếp hạng 'Tự do một phần'.

Chúng tôi nhận thấy việc thành lập 'Hội đồng Hòa bình' là một biểu hiện rõ nét của chính sách đối ngoại dưới thời Trump: ưu tiên các thỏa thuận song phương, mang tính giao dịch và xem nhẹ các thể chế đa phương truyền thống như Liên Hợp Quốc. Danh sách thành viên tham dự cho thấy đây không phải là một liên minh dựa trên các giá trị dân chủ chung, mà là một tập hợp các quốc gia tìm kiếm sự ủng hộ từ Washington, bất kể thể chế chính trị trong nước.

Việc này tạo ra một trật tự thế giới linh hoạt hơn, nơi lòng trung thành cá nhân với tổng thống Mỹ có thể quan trọng hơn các cam kết liên minh lâu dài. Sự tham gia của các nhà lãnh đạo từ Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, và Kazakhstan cho thấy chính quyền Trump sẵn sàng hợp tác với các chế độ chuyên chế để đạt được các mục tiêu địa chính trị mà không đặt nặng vấn đề nhân quyền.

Đối với khu vực Đông Nam Á, sự hiện diện của Thủ tướng Campuchia Hun Manet là một tín hiệu đáng chú ý. Nó hợp pháp hóa một chính quyền được xem là kết quả của một cuộc chuyển giao quyền lực phi dân chủ, có khả năng làm suy yếu áp lực của ASEAN về các vấn đề dân chủ trong khu vực. Điều này đặt ra một thách thức cho chính sách ngoại giao 'cây tre' của Việt Nam, buộc Hà Nội phải điều chỉnh trong một môi trường mà các mối quan hệ cá nhân có thể định hình lại các cấu trúc an ninh và kinh tế khu vực.

Cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là những người có ký ức về việc trốn chạy khỏi các chế độ độc tài, có thể sẽ theo dõi chặt chẽ việc chính quyền Hoa Kỳ hợp tác với các nhà lãnh đạo từ những quốc gia bị xếp hạng 'Không tự do' như Campuchia. Điều này tạo ra một sự mâu thuẫn giữa chính sách đối ngoại thực dụng của Mỹ và các giá trị về tự do, dân chủ mà nhiều người trong cộng đồng trân trọng.