Một data center, nói đơn giản, là một khu nhà kho khổng lồ chứa hàng ngàn máy chủ máy tính chạy liên tục để xử lý dữ liệu — trong trường hợp này là để huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo của Meta. Công ty mẹ của Facebook và Instagram vừa xác nhận nâng tổng mức đầu tư vào khu tổ hợp mang tên Hyperion tại Richland Parish, Louisiana lên hơn 50 tỷ USD, với công suất tính toán lên tới 5 gigawatt — theo Meta, đây sẽ là cơ sở lớn nhất loại này từng được xây dựng.
Sở dĩ khoản đầu tư này đáng chú ý là vì quy mô của nó vượt xa hầu hết cơ sở hạ tầng tư nhân từng đặt tại một quận nông thôn ở Mỹ. Richland Parish chỉ có khoảng 20.000 dân, nhưng giờ đang là nơi đặt một trong những dự án công nghệ tốn kém nhất của Meta.
Một quận 20.000 dân giờ là nơi đặt một trong những dự án công nghệ đắt đỏ nhất của Meta.
Từ công trường trống đến 50 tỷ USD: lịch sử ngắn của dự án
Meta khởi công khu đất tại Richland Parish vào tháng 12/2024. Từ đó đến nay, các doanh nghiệp Louisiana đã nhận hơn 1,6 tỷ USD hợp đồng liên quan đến việc xây dựng và vận hành cơ sở. Meta cũng cam kết chi hơn 1 tỷ USD để nâng cấp hạ tầng địa phương như đường sá, hệ thống nước và xử lý nước thải. Khi hoàn thiện, cơ sở được kỳ vọng hỗ trợ hơn 1.000 việc làm trực tiếp.
Tác động lan ra ngoài công trường: giáo viên trong học khu Richland Parish nhận tiền thưởng hàng năm tăng từ 10.000 USD lên hơn 50.000 USD nhờ nguồn thu thuế tăng thêm từ dự án. Một tiệm cà phê địa phương, HeBrews Coffee, đã mở rộng lên ba địa điểm sau khi Meta đến, còn công ty xe khách Mayo Tours mở rộng đội xe và trả lương bình quân cho lái xe cao hơn hẳn mức trung vị khu vực. Meta cũng góp 5 triệu USD cho Louisiana Delta Community College để lập học bổng đào tạo nghề liên quan đến data center, và Thống đốc Louisiana Jeff Landry cho biết bang này đã thu hút hơn 150 tỷ USD đầu tư mới trong hai năm qua — một con số do chính ông công bố, chưa có cơ quan độc lập xác nhận.
Để vận hành lượng điện khổng lồ mà cơ sở này cần, Meta đạt thỏa thuận với công ty điện lực Entergy Louisiana, được cho là sẽ giúp khách hàng tiết kiệm hơn 2 tỷ USD trong 20 năm, cộng với khoản tiết kiệm 650 triệu USD từ thỏa thuận trước đó. Meta cho biết công ty tự chi trả toàn bộ chi phí năng lượng, nước và hạ tầng liên quan mà cơ sở sử dụng.
Đây có phải chuyện bình thường, hay chưa từng có tiền lệ?
Xét trên quy mô toàn quốc, việc các hãng công nghệ lớn đổ tiền khủng vào data center không phải điều mới. Amazon, Alphabet, Meta và Microsoft dự kiến chi tới 700 tỷ USD cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo trong năm 2026. Bốn công ty này còn cùng lập một quỹ đầu tư công nghệ sạch cho ngành data center thông qua tổ chức phi lợi nhuận Elemental Impact. Theo Hiệp hội Nhà sản xuất Thiết bị Điện Quốc gia Mỹ, lượng điện tiêu thụ bởi các data center có thể tăng 300% trong thập kỷ tới — nghĩa là làn sóng đầu tư kiểu Richland Parish sẽ còn lan rộng.
Nhưng mức 50 tỷ USD cho một quận nông thôn 20.000 dân vẫn là hiếm gặp về tỷ lệ quy mô đầu tư so với dân số địa phương. Đồng thời, phản ứng chính sách với làn sóng data center không hề đồng nhất trên cả nước. Tại Massachusetts, Thống đốc Maura Healey đã tạm ngưng chương trình ưu đãi thuế cho data center vào cuối tháng 6/2026, với lý do cần thiết lập quy định chặt hơn để bảo vệ người tiêu dùng khỏi việc tăng giá điện và giảm tác động môi trường. Điều này cho thấy trong khi Louisiana đang mở rộng vòng tay với các dự án như của Meta, một số bang khác lại bắt đầu đặt câu hỏi và siết lại ưu đãi — phản ánh sự phân hóa trong cách nước Mỹ xử lý làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo này.
Điều đáng theo dõi tiếp theo là liệu các cam kết về việc làm, học bổng và giá điện ổn định có được Meta duy trì lâu dài, hay sẽ giống nhiều lời hứa đầu tư khác chỉ tồn tại trên giấy trong giai đoạn xây dựng ban đầu.
Data center của Meta ở Louisiana thực chất là gì?
Đây là một khu tổ hợp nhà kho chứa hàng ngàn máy chủ máy tính, được xây dựng để huấn luyện và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo của Meta. Tổng công suất tính toán của cơ sở này lên tới 5 gigawatt, khiến nó trở thành một trong những data center lớn nhất từng được xây ở Mỹ.
Tiền đầu tư khủng như vậy có thực sự đến tay người dân địa phương không, hay chỉ là số liệu trên báo cáo?
Có những dấu hiệu cụ thể cho thấy tiền đã chảy vào cộng đồng: giáo viên nhận tiền thưởng tăng mạnh, doanh nghiệp nhỏ như quán cà phê và công ty xe khách mở rộng quy mô, và học sinh tốt nghiệp trung học được nhận học bổng đào tạo nghề. Tuy nhiên đây vẫn là giai đoạn đầu của dự án, nên còn phải chờ xem lợi ích này có duy trì lâu dài sau khi giai đoạn xây dựng kết thúc.
Data center này có làm tăng giá điện cho người dân xung quanh không?
Theo Meta, công ty tự chi trả toàn bộ chi phí năng lượng và hạ tầng mà cơ sở sử dụng, và thỏa thuận với công ty điện lực khu vực được thiết kế để giúp khách hàng tiết kiệm tiền trong 20 năm tới. Đây là tuyên bố của phía công ty và công ty điện lực, còn tác động thực tế lên giá điện của người dân sẽ cần thời gian để kiểm chứng khi cơ sở đi vào vận hành đầy đủ.
Vì sao một bang như Massachusetts lại tạm ngừng ưu đãi cho data center trong khi Louisiana lại mở rộng đón nhận?
Hai bang đang ở hai giai đoạn chính sách khác nhau. Louisiana xem data center là nguồn thu thuế và việc làm mới nên tiếp tục thu hút đầu tư, còn Massachusetts đã tạm ngưng ưu đãi thuế để xây dựng quy định chặt chẽ hơn, nhằm bảo vệ người tiêu dùng khỏi tăng giá điện và giảm tác động môi trường trước khi cho phép các ưu đãi tương tự quay lại.
Cơ sở này có tạo ra nhiều việc làm ổn định lâu dài không, hay chủ yếu chỉ là việc làm tạm thời trong lúc xây dựng?
Có hai loại việc làm khác nhau cần phân biệt: việc làm xây dựng tạm thời trong giai đoạn thi công, và việc làm vận hành lâu dài sau khi cơ sở hoàn thành, được ước tính hơn 1.000 vị trí. Ngoài ra, các chương trình học bổng đào tạo nghề đang được thiết kế để chuẩn bị nhân lực địa phương cho những công việc vận hành lâu dài này.