Ba binh sĩ Lục quân Mỹ tử trận tại một căn cứ ở Jordan không phải là con số đứng yên. Từ hai người được xác nhận tử trận hôm thứ Bảy, danh sách đã tăng thành ba trong tuần này, và tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng từ đầu cuộc chiến với Iran đã lên tới 18 người, theo The Guardian và fox34.com. Đây không phải một sự việc đơn lẻ mà là điểm gãy mới nhất trên một đường cong đang dốc lên, và cơ chế phía sau nó — cách một cuộc xung đột khu vực biến các căn cứ đồng minh thành mục tiêu — mới là điều đáng phân tích, không phải chỉ danh tính từng người lính.
Pentagon xác định ba người tử trận là Trung sĩ Angel S. Rampersad, 28 tuổi, ở Ozone Park, New York; Thiếu úy Tyler James Feehan, 25 tuổi, ở Ewa Beach, Hawaii; và Binh nhất Isabella Gonzales, 19 tuổi, ở Carrollton, Texas. Cả ba đều thuộc Bộ Chỉ huy Phòng không và Phòng thủ Phi đạn Lục quân, đơn vị đang hỗ trợ Chiến dịch Inherent Resolve — sứ mạng của Mỹ chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIS). Rampersad ban đầu được liệt là mất tích, tình trạng chính thức của bà từng ghi là “không rõ nơi ở khi thi hành nhiệm vụ” trước khi quân đội xác nhận thi thể, theo The Guardian.
Chính cấu trúc liên minh từng được thiết kế để giảm chi phí chính trị cho Washington, giờ lại là thứ khiến binh sĩ Mỹ dễ bị tổn thương nhất.
Vì sao một cuộc đình chiến mùa hè lại sụp đổ chỉ sau một tuần
Để hiểu vì sao ba người lính này chết ở Jordan — một quốc gia không hề tham chiến — cần lùi lại vài tuần. Một thỏa thuận đình chiến giữa Washington và Tehran đạt được vào tháng 6/2026 đã sụp đổ chỉ khoảng một tuần trước khi các cuộc không kích nổ ra liên tiếp trong bảy đêm, theo bài phân tích trước đó của Saigon Sentinel về diễn biến này. Ngòi nổ trực tiếp, theo một bài phân tích khác của Saigon Sentinel, là vụ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tấn công một tàu vận chuyển đang đi qua Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chiếm khoảng một phần năm sản lượng dầu khí toàn cầu. Washington đáp trả bằng không kích, Tehran đáp trả bằng phi đạn nhằm vào một căn cứ Mỹ ở Qatar, và vòng xoáy đó cứ thế tiếp diễn.
Cơ chế ở đây rất đơn giản và cũng rất nguy hiểm: mỗi đòn trả đũa của Mỹ nhằm vào lãnh thổ Iran lại tạo ra một cái cớ cho Tehran nhằm vào các cơ sở quân sự Mỹ ở những nước thứ ba — Jordan, Iraq, Qatar — nơi Washington duy trì hiện diện lâu năm nhưng các chính phủ chủ nhà không hề là bên tham chiến. Jordan là một trong tám nước Ả Rập đang cho Mỹ đặt cơ sở quân sự thường trực, theo dw.com. Chính cấu trúc liên minh đó — vốn được thiết kế để phô diễn sức mạnh Mỹ trong khu vực với chi phí chính trị thấp cho các nước chủ nhà — giờ lại là thứ khiến binh sĩ Mỹ trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương nhất trong toàn bộ cuộc xung đột.
Cái giá mà Jordan phải trả để làm bên trung gian yên bình
Jordan không tấn công Iran. Nước này thậm chí đã triệu tập đại sứ Iran tại Amman hôm Chủ nhật để yêu cầu chấm dứt các cuộc tấn công, theo dw.com. Nhưng vì lãnh thổ Jordan là nơi trú đóng của khoảng 4.000 quân Mỹ — con số cao hơn những năm trước — nước này đã trở thành sân sau bất đắc dĩ của cuộc chiến. Hệ thống phòng không Jordan đã bắn hạ ba phi đạn Iran bay vào không phận nước này hôm thứ Ba, không gây thương vong, theo dw.com. Đó là một sự trùng hợp may mắn, không phải một sự bảo đảm.
Mối quan hệ này được ràng buộc bằng tiền: theo một Biên bản ghi nhớ ký năm 2022, Mỹ cam kết viện trợ Jordan 1,45 tỷ USD mỗi năm cho mục đích kinh tế và quân sự, và tới năm 2025 Quốc hội Mỹ đã tăng con số này lên 1,65 tỷ USD — gấp ba lần mức viện trợ năm 2010, theo dw.com. Đây là lý do vì sao chính phủ Jordan, dù công khai phủ nhận có “căn cứ quân sự nước ngoài” trên lãnh thổ mình, vẫn duy trì Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng năm 2021 cho phép quân đội Mỹ tiếp cận chính thức các cơ sở quân sự Jordan. Khoản viện trợ khổng lồ đó là cái giá đổi lấy rủi ro bị kéo vào các cuộc chiến không phải của mình — và giờ cái giá thực sự đang lộ ra dưới dạng túi đựng xác.
Ngũ Giác Đài đang phải trả lời về việc chậm báo cáo thương vong
Một chi tiết ít được chú ý nhưng có sức nặng thể chế: Ngũ Giác Đài hiện đang phải phản hồi thông tin cho rằng quân đội Mỹ đã chậm công bố số binh sĩ bị thương trong cuộc chiến với Iran. Đây không phải chuyện nhỏ. Ban đầu, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) chỉ báo hai người tử trận và một người mất tích sau vụ tấn công hôm thứ Sáu ở Jordan; quân đội sau đó tìm thấy hài cốt chưa xác định danh tính và phải tiến hành quy trình xác minh, theo fox34.com. Bốn quân nhân khác được không vận đến bệnh viện ở Jordan và sau đó đã được cho xuất viện, còn một số người khác được điều trị chấn thương nhẹ, theo CBS News. Khoảng trễ giữa lúc xảy ra sự việc và lúc công khai đầy đủ con số thương vong luôn là điểm nhạy cảm chính trị trong mọi cuộc chiến của Mỹ — nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc công luận đánh giá mức độ nghiêm trọng của xung đột theo thời gian thực, chứ không phải theo phiên bản đã được làm mềm.
Yêu cầu 67 tỷ USD và câu hỏi ai đang trả tiền cho cuộc chiến này
Cùng thời điểm ba cái tên mới được công bố, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Đại tướng Dan Caine, đã ra trước Quốc hội để biện hộ cho khoản ngân sách bổ sung 67 tỷ USD cho Ngũ Giác Đài. Hegseth gọi đây là một khoản bơm vốn cấp bách và cần thiết. Việc hai quan chức quân sự cấp cao nhất phải trực tiếp vận động Quốc hội cho một khoản tiền lớn như vậy, ngay giữa lúc số tử trận đang tăng, cho thấy chính quyền Trump đang đối mặt với áp lực tài chính thực sự từ một cuộc chiến mà ban đầu được trình bày như một chiến dịch không kích có giới hạn.
Trên mặt trận chính trị trong nước, Thượng nghị sĩ Roger Marshall của bang Kansas đã gọi giai đoạn hiện tại của cuộc chiến là một “chiến dịch dọn dẹp tàn quân”, phát biểu trên chương trình Meet the Press của NBC News chỉ vài giờ sau khi Mỹ tiến hành thêm các cuộc không kích mới vào Iran. Khi bị hỏi liệu chiến tranh đã thực sự kết thúc chưa, ông Marshall lại mô tả tình hình là một “détente” và “đình chiến” — một sự mâu thuẫn ngôn từ phản ánh chính xác thực tế: Washington không có một điểm kết thúc rõ ràng, chỉ có các đợt tạm lắng bị phá vỡ liên tục. Hai bên Mỹ và Iran đã ký một biên bản ghi nhớ về lộ trình chấm dứt xung đột chỉ tuần trước, theo NBC News, nhưng văn bản đó rõ ràng chưa ngăn được các cuộc tấn công mới nhằm vào lực lượng Mỹ.
Cái chết không chỉ ở Jordan — và không chỉ của quân nhân Mỹ
Ba binh sĩ tử trận ở Jordan là một phần của một bức tranh đẫm máu hơn nhiều. Trung sĩ Michael Emmanuel Swinton, 30 tuổi, thiệt mạng ở Irbil, Iraq trong lúc xử lý phá nổ có kiểm soát một máy bay không người lái của Iran; anh để lại một con trai 6 tuổi và một con gái 4 tuổi, theo fox34.com. Về phía Iran, giới chức nước này nói các cuộc không kích của Mỹ trong ba tuần qua đã khiến ít nhất 50 người chết và hơn 500 người bị thương, theo The Guardian — một con số do chính quyền Iran công bố, chưa được xác minh độc lập.
Hậu quả kinh tế cũng đang lan rộng ngoài chiến trường. Giá dầu đã tăng vọt sau khi tin tức về leo thang lan ra, và thị trường chứng khoán toàn cầu sụt giảm, theo bài phân tích trước của Saigon Sentinel về đợt không kích kéo dài bảy đêm. Khoảng 90% nước uống của Kuwait đến từ khử muối nước biển, và các nhà máy điện cùng cơ sở khử muối ở nước này đã bị tấn công trong giai đoạn leo thang — cho thấy cuộc chiến này không còn chỉ tác động đến các mục tiêu quân sự mà đang chạm tới hạ tầng dân sinh của hàng triệu người trong khu vực.
Sức nặng đến gần với các gia đình gốc Việt có người thân trong quân đội
Mức độ leo thang này không chỉ là chuyện của Washington hay Amman. Trong số hàng chục nghìn quân nhân Mỹ gốc Việt và cựu chiến binh gốc Việt đang phục vụ hoặc có con em phục vụ trong Lục quân, Không quân hay Vệ binh Quốc gia, mỗi bản tin tăng thêm một cái tên trong danh sách tử trận đều gợi lại một nỗi lo âu quen thuộc — thứ mà nhiều gia đình từng trải qua trong các cuộc chiến trước đây của Mỹ. Ở những khu vực có đông quân nhân gốc Việt tại ngũ như Bắc Virginia, vùng thủ đô Washington, hoặc Quận Cam, giá xăng và giá thực phẩm tăng theo đà giá dầu thế giới cũng là một áp lực tài chính trực tiếp lên các gia đình kinh doanh nhỏ và các hộ có thu nhập cố định — một hậu quả cụ thể, đo lường được, chứ không phải chỉ là một tiêu đề chiến sự ở nơi xa.
Câu hỏi lớn hơn mà giới hoạch định chính sách Mỹ chưa trả lời thỏa đáng là liệu chiến lược duy trì hàng ngàn quân tại các căn cứ đồng minh khu vực — vốn được thiết kế để răn đe — có còn hợp lý khi chính sự hiện diện đó lại là thứ khiến binh sĩ Mỹ dễ bị tổn thương nhất mỗi khi Washington quyết định trả đũa Tehran. Không có dấu hiệu nào cho thấy vòng xoáy này sẽ tự dừng lại; với biên bản ghi nhớ tháng trước đã sụp đổ một lần và “chiến dịch dọn dẹp tàn quân” theo lời một thượng nghị sĩ Cộng hòa vẫn đang tiếp diễn bằng không kích thật, kịch bản nhiều khả năng nhất trong những tuần tới không phải là hòa bình, mà là thêm một danh sách tên tuổi mới được Ngũ Giác Đài công bố.
Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.