Thị trưởng Valentin Lavin Romero của thị trấn Temoac, bang Morelos, bị bắn chết ngay trong trụ sở chính quyền địa phương hôm thứ Tư. Theo BNO News, hai người có súng xông vào tòa nhà, nổ súng vào ông Lavin rồi bỏ chạy bằng xe máy. Văn phòng công tố bang Morelos xác nhận thi thể ông được lực lượng giám định pháp y và cảnh sát tìm thấy ngay trong khuôn viên trụ sở, theo CBS News. Ông Lavin là thành viên đảng cầm quyền cánh tả của Tổng thống Claudia Sheinbaum, theo WION.
Đây không phải lần đầu ông Lavin là mục tiêu. Hồi tháng 1, ông từng sống sót qua một vụ tấn công có vũ trang, theo hãng tin Anadolu Ajansı. Theo BNO News, giới chức bang từng điều tra các hoạt động tội phạm bị nghi ngờ liên quan tới những người xung quanh ông, nhưng đến nay cơ quan điều tra chưa xác định được động cơ hay liên kết vụ giết người với một nhóm cụ thể nào. Ngay sau vụ nổ súng, lực lượng an ninh mở chiến dịch lục soát khắp Temoac và các khu vực lân cận, nhưng chưa có vụ bắt giữ nào được công bố.
Điều đáng chú ý là Morelos, dù nằm sát Thành phố Mexico, vẫn là nơi nhiều băng đảng ma túy hoạt động, theo CBS News. Việc một thị trưởng bị giết ngay trong trụ sở làm việc, giữa ban ngày, cho thấy mức độ táo tợn ngày càng tăng của các nhóm vũ trang nhằm vào chính quyền địa phương.
Gần 100 thị trưởng đã bị sát hại trên toàn Mexico kể từ năm 2006 tới nay.
Gốc rễ: Vì sao chính quyền địa phương Mexico trở thành mục tiêu?
Bạo lực nhằm vào các quan chức dân cử ở Mexico không phải hiện tượng mới. Từ năm 2006, khi chính phủ Mexico phát động chiến dịch quân sự trấn áp các băng đảng ma túy, nước này rơi vào một vòng xoáy bạo lực kéo dài. Theo số liệu chính phủ được CBS News trích dẫn, gần 500.000 người đã thiệt mạng và khoảng 130.000 người mất tích tại Mexico từ thời điểm đó. Các thị trưởng và hội đồng địa phương thường trở thành mục tiêu vì họ là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp va chạm với các băng nhóm kiểm soát lãnh thổ, đường vận chuyển ma túy và các hoạt động khai thác tài nguyên bất hợp pháp. Nhiều người trong số họ, giống ông Lavin, từng bị đe dọa hoặc tấn công trước khi bị giết.
So với các vụ trước: bình thường hay bất thường?
Cái chết của ông Lavin không phải là trường hợp cá lẻ. Theo CBS News, gần 100 thị trưởng đã bị sát hại trên toàn Mexico kể từ năm 2006. Riêng dưới chính quyền hiện tại, tính từ tháng 10/2024, đã có 14 thị trưởng bị giết, và ông Lavin là thị trưởng thứ ba bị sát hại trong năm 2026 — hai trường hợp khác xảy ra ở bang Oaxaca, theo BNO News.
Vụ việc gợi nhớ đến cái chết của Thị trưởng Uruapan Carlos Manzo hồi tháng 11/2025, khi ông bị bắn bảy phát ngay trong lễ hội Ngày của Người Chết, theo NPR dẫn lời Bộ trưởng An ninh Liên bang Omar García Harfuch. Ông Manzo từng công khai kêu gọi Tổng thống Sheinbaum hỗ trợ đối phó các băng đảng và từng cáo buộc thống đốc bang Michoacan tham nhũng, cho thấy mẫu số chung: nhiều quan chức bị giết sau khi công khai lên tiếng chống lại tội phạm có tổ chức hoặc chính quyền địa phương bị nghi ngờ dung túng. Chỉ tuần trước vụ Lavin, chồng của một nữ ủy viên hội đồng thành phố Mexico cũng bị bắn chết, còn bà và con gái bị thương, theo CBS News.
Hiện tượng quan chức địa phương bị nhắm tới bởi các nhóm vũ trang không chỉ giới hạn ở Mexico. Tại Philippines, Thị trưởng Akmad Ampatuan của Shariff Aguak từng sống sót qua bốn vụ ám sát riêng biệt kể từ năm 2010, gần đây nhất là một vụ phục kích bằng súng phóng lựu vào tháng 1/2026, cho thấy đây là một dạng bạo lực chính trị-tội phạm mà nhiều nước đang đối mặt, chứ không phải chuyện chỉ xảy ra một lần ở một nơi.
Nói cách khác, đây không phải là một sự cố đơn lẻ mà là một khuôn mẫu lặp lại nhiều năm qua ở Mexico: các thị trưởng, đặc biệt ở những vùng có băng đảng hoạt động mạnh, đối mặt rủi ro bị tấn công cao bất thường so với hầu hết các nền dân chủ khác trên thế giới.
Ai đứng sau vụ giết thị trưởng Lavin?
Đến nay giới chức Mexico chưa công bố nghi phạm hay động cơ cụ thể, và cũng chưa liên kết vụ việc với một nhóm tội phạm cụ thể. Một chiến dịch điều tra và truy bắt đang được tiến hành, nhưng chưa có ai bị bắt giữ.
Có phải mọi thị trưởng bị giết ở Mexico đều liên quan tới ma túy?
Không phải tất cả các vụ đều được xác nhận có liên quan tới băng đảng ma túy, nhưng phần lớn xảy ra ở những khu vực có hoạt động tội phạm có tổ chức mạnh, và nhiều nạn nhân từng công khai chỉ trích hoặc đối đầu với các nhóm này trước khi bị giết.
Vụ này có phải lần đầu ông Lavin bị tấn công không?
Không. Ông Lavin từng sống sót qua một vụ ám sát bằng vũ khí hồi tháng 1 cùng năm, cho thấy ông đã là mục tiêu từ trước khi bị giết.
Bạo lực nhằm vào chính quyền địa phương ở Mexico có đang tăng lên không?
Số liệu cho thấy tình trạng này kéo dài liên tục nhiều năm chứ không phải là đợt bùng phát mới: gần 100 thị trưởng bị sát hại từ năm 2006, trong đó 14 người chỉ tính từ tháng 10/2024 đến nay, cho thấy mức độ rủi ro với các quan chức địa phương vẫn ở mức cao.
Chính phủ Mexico đang làm gì để bảo vệ các thị trưởng?
Một số thị trưởng, như trường hợp ông Manzo trước khi bị giết, từng được tăng cường bảo vệ bằng cảnh sát địa phương và lực lượng Vệ binh Quốc gia, nhưng các biện pháp này không ngăn được những vụ tấn công có chủ đích và có tổ chức.