LHQ: Thế Giới Đang 'Phá Sản Nước', Đe Dọa Bất Ổn Toàn Cầu

Một cơ quan nghiên cứu của Liên Hiệp Quốc cảnh báo hành tinh đang bước vào thời kỳ "phá sản nước" trên toàn cầu. Báo cáo mới cho biết việc sử dụng nước của con người trong dài hạn đã vượt quá các nguồn có thể tái tạo, có khả năng đã qua điểm không thể quay lại. Theo Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe của Đại học Liên Hiệp Quốc, "phá sản" có nghĩa là các nguồn chứa nước của Trái Đất như sông, hồ và tầng ngậm nước đang cạn kiệt nhanh hơn khả năng phục hồi. Nguyên nhân là do khai thác quá mức trong nhiều thập kỷ và ô nhiễm làm suy giảm chất lượng nước. Hậu quả đã có thể thấy rõ ở Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và Tây Nam Hoa Kỳ. Báo cáo ghi nhận hàng chục con sông lớn không còn chảy ra biển trong nhiều thời điểm trong năm. Khoảng 75% dân số thế giới sống ở các quốc gia "mất an ninh nguồn nước". Trong số đó, 4 tỷ người đối mặt với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm. Tình trạng này ảnh hưởng đến giá lương thực, việc làm, di cư và sự ổn định địa chính trị. Các quan chức LHQ cảnh báo rằng việc quản lý nguồn nước đang trở thành yếu tố trung tâm để duy trì hòa bình và ổn định.

Thuật ngữ "phá sản nước" của Liên Hiệp Quốc không phải là một cảnh báo xa vời, mà là một cách mô tả chính xác thực tế mà nhiều khu vực, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, đang đối mặt. Báo cáo này hệ thống hóa những gì mà các nhà khoa học và nông dân tại đây đã chứng kiến trong nhiều năm: sự suy giảm nguồn nước ngọt do các yếu tố kép.

Đối với Việt Nam, vấn đề không chỉ là biến đổi khí hậu toàn cầu làm tăng xâm nhập mặn, mà còn là chính sách thủy điện của các quốc gia thượng nguồn sông Mekong. Việc các con đập giữ lại nước và phù sa đã trực tiếp đẩy nhanh quá trình "phá sản" ở hạ nguồn. Điều này làm xói mòn "vốn tự nhiên" của vựa lúa lớn nhất nước, đe dọa trực tiếp an ninh lương thực quốc gia và các hợp đồng xuất khẩu gạo.

Cảnh báo của LHQ về "bất ổn, di cư và xung đột" đặc biệt phù hợp với bối cảnh Mekong. Khi nguồn nước trở nên khan hiếm và khó đoán định, căng thẳng địa chính trị trong khu vực chắc chắn sẽ gia tăng. Hà Nội phải đối mặt với một bài toán an ninh phi truyền thống nhưng cực kỳ nghiêm trọng. Báo cáo nhấn mạnh rằng các giải pháp kỹ thuật đơn lẻ sẽ không đủ; nó đòi hỏi sự hợp tác chính trị thực chất trong khu vực, một điều vốn rất khó khăn. Cuộc khủng hoảng này cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc của nền kinh tế Việt Nam vào một hệ sinh thái đang trên bờ vực sụp đổ.

Báo cáo nêu bật tình trạng khan hiếm nước ở Tây Nam Hoa Kỳ, bao gồm California và Texas, nơi có cộng đồng người Mỹ gốc Việt đông đảo. Tình trạng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ của người Việt, đặc biệt là các tiệm nail, nhà hàng và tiệm giặt ủi vốn tiêu thụ nhiều nước. Các quy định hạn chế sử dụng nước và chi phí tiện ích gia tăng có thể làm tăng chi phí vận hành, tạo thêm áp lực kinh tế lên các chủ doanh nghiệp này.