Mỹ Hoàn Tất Rút Khỏi WHO, Chấm Dứt Cam Kết 78 Năm và Để Lại Khoản Nợ 130 Triệu USD

Các quan chức liên bang hôm thứ Năm xác nhận Hoa Kỳ đã hoàn tất việc rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Động thái này diễn ra một năm sau khi Tổng thống Trump tuyên bố chấm dứt cam kết kéo dài 78 năm của Mỹ ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, đây không phải là một sự chia tay hoàn toàn dứt khoát. Theo WHO, Mỹ vẫn còn nợ tổ chức này hơn 130 triệu USD. Chính quyền Trump cũng thừa nhận chưa giải quyết xong các vấn đề hậu cần, bao gồm việc mất quyền truy cập dữ liệu từ các quốc gia khác, vốn là hệ thống cảnh báo sớm cho các đại dịch tiềm tàng. Các chuyên gia y tế công cộng đã lên tiếng cảnh báo gay gắt. Lawrence Gostin thuộc Đại học Georgetown gọi đây là "quyết định tai hại nhất của tổng thống trong đời tôi". Bác sĩ Judd Walson của Đại học Johns Hopkins ước tính việc Mỹ rút lui có thể gây ra hơn 750.000 ca tử vong dư thừa trong năm nay, chủ yếu là trẻ em, do WHO phải cắt giảm nguồn lực đáng kể. Chính quyền Trump viện dẫn lý do WHO xử lý sai lầm đại dịch COVID-19 và không thể chứng minh sự độc lập trước ảnh hưởng chính trị. Việc Mỹ rời đi được cho là sẽ làm tê liệt nhiều sáng kiến sức khỏe toàn cầu, từ xóa sổ bệnh bại liệt đến việc xác định các chủng virus mới để cập nhật vắc-xin cúm hàng năm.

Ghi chú của Saigon Sentinel:

Việc Mỹ rút khỏi WHO không chỉ là một hành động mang tính biểu tượng mà còn là một sự thay đổi kiến tạo trong chính sách y tế toàn cầu của Hoa Kỳ dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Quyết định này tạo ra một khoảng trống lớn về cả tài chính lẫn chuyên môn mà không một quốc gia nào khác có thể ngay lập tức lấp đầy. Mỹ không chỉ là nhà tài trợ lớn nhất, đóng góp hàng trăm triệu đô la mỗi năm, mà còn cung cấp chuyên môn kỹ thuật sâu rộng từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC).

Lập luận của chính quyền Trump về việc xây dựng các thỏa thuận y tế song phương thay vì dựa vào WHO là một canh bạc rủi ro cao. Các chuyên gia chỉ ra rằng việc thuyết phục các quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc—nơi khởi phát nhiều loại virus mới—chia sẻ dữ liệu trực tiếp với Mỹ là điều gần như không tưởng. Điều này đặt nước Mỹ vào thế bị động, có nguy cơ trở thành người "đứng cuối hàng" thay vì "đứng đầu hàng" trong việc tiếp cận vắc-xin và phương pháp điều trị khi một đại dịch mới bùng phát.

Đối với Việt Nam, tác động sẽ không trực tiếp ngay lập tức nhưng rất đáng kể về lâu dài. Một WHO suy yếu có nghĩa là ít nguồn lực hơn cho các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và ứng phó dịch bệnh trong khu vực. Việt Nam, quốc gia đã hưởng lợi từ sự hợp tác quốc tế trong các cuộc khủng hoảng y tế trước đây, sẽ phải đối mặt với một hệ thống y tế toàn cầu bị phân mảnh và kém hiệu quả hơn. Khi một mầm bệnh mới xuất hiện ở bất cứ đâu, việc thiếu một cơ chế điều phối trung tâm mạnh mẽ như WHO sẽ làm chậm quá trình chia sẻ thông tin, trì hoãn các phản ứng chính sách, và cuối cùng khiến hệ thống y tế công của nước này dễ bị tổn thương hơn.

Việc Mỹ rút khỏi các cơ cấu y tế toàn cầu như WHO có tác động trực tiếp đến an toàn sức khỏe của mọi người dân Mỹ, bao gồm cả cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Sự chậm trễ trong việc xác định các chủng cúm mới để sản xuất vắc-xin hoặc phát triển phương pháp điều trị cho các đại dịch trong tương lai sẽ ảnh hưởng đến mọi gia đình, không phân biệt nguồn gốc. Đối với một cộng đồng có nhiều người làm chủ các doanh nghiệp nhỏ và tương tác trực tiếp với khách hàng, rủi ro về sức khỏe cộng đồng gia tăng là một mối quan ngại thực tế.