Nhà báo điều tra Trung Quốc bị bắt sau khi đăng bài chỉ trích quan chức

Cảnh sát tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc đã bắt giữ một nhà báo điều tra kỳ cựu sau khi ông đăng một bài viết chỉ trích các quan chức địa phương. Vụ việc làm dấy lên lo ngại mới về lạm dụng quyền lực.

Tối thứ Hai, cảnh sát quận Cẩm Giang ở Thành Đô đã ra thông báo trên mạng xã hội. Thông báo cho biết một người họ Lưu, 50 tuổi, và một người họ Ngô, 34 tuổi, đã bị áp dụng “biện pháp cưỡng chế hình sự” vì bị tình nghi “vu khống” và “kinh doanh trái phép”.

Theo hãng tin Caixin, hai người bị bắt là nhà báo kỳ cựu Lưu Hồ và trợ lý của ông, Ngô Linh Giao. Ông Lưu từng làm việc cho tờ New Express ở Quảng Châu và gần đây hoạt động như một nhà báo độc lập trên mạng xã hội, đưa tin về tranh chấp giữa doanh nghiệp tư nhân và chính quyền.

Trong bài viết đã bị xóa, ông Lưu cáo buộc Bí thư Huyện ủy Bồ Giang là Phổ Phát Hữu đã lạm dụng quyền lực để chèn ép doanh nghiệp tư nhân. Bài viết cũng cho rằng ông Phổ liên quan đến việc cưỡng chế phá dỡ hai tài sản của một giáo sư văn học địa phương, người đã tự kết liễu đời mình vào năm 2021 sau nhiều năm tranh chấp.

Chính quyền Thành Đô và Bồ Giang đã thành lập một đội điều tra chung để xem xét các cáo buộc.

Vụ bắt giữ nhà báo Lưu Hồ không phải là một sự kiện cá biệt mà là một phần trong mô hình siết chặt không gian báo chí tại Trung Quốc. Việc sử dụng các cáo buộc như “vu khống” và “kinh doanh trái phép” là một chiến thuật phổ biến để nhắm vào các nhà báo độc lập và nhà phê bình. Những tội danh này có tính chất hình sự nhưng mơ hồ, cho phép chính quyền dễ dàng vô hiệu hóa các tiếng nói độc lập mà không cần dùng đến các tội danh chính trị nhạy cảm hơn.

Việc cảnh sát công khai thông báo trên mạng xã hội ngay sau khi bắt giữ là một hành động có tính toán. Nó không chỉ nhằm hợp thức hóa hành động của họ mà còn gửi đi một thông điệp răn đe rõ ràng đến các nhà báo khác đang hoạt động ngoài luồng kiểm soát của nhà nước. Bằng cách nhanh chóng dán nhãn ông Lưu là một tội phạm tiềm năng, chính quyền tìm cách kiểm soát dư luận ngay từ đầu, làm xói mòn uy tín của nhà báo trước khi các chi tiết của vụ việc được làm rõ.

Phản ứng của chính quyền địa phương, với việc thành lập một “đội điều tra chung” và tuyên bố “ưu tiên cao độ”, cũng là một nước cờ quen thuộc. Mặc dù trông có vẻ như một hành động thể hiện trách nhiệm, các cuộc điều tra như vậy thường nhằm xoa dịu công chúng và kết thúc trong im lặng, hiếm khi dẫn đến sự trừng phạt thực sự đối với các quan chức bị cáo buộc. Vụ việc này một lần nữa cho thấy rủi ro cực lớn đối với bất kỳ ai dám thực hiện vai trò giám sát quyền lực tại Trung Quốc, ngay cả khi chỉ ở cấp độ địa phương.

Vụ việc này không có tác động trực tiếp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt, nhưng gây tiếng vang với những ai quan tâm đến tình hình tự do báo chí và pháp quyền tại các quốc gia do đảng Cộng sản điều hành, một chủ đề quen thuộc trong các thảo luận của cộng đồng.